Kendi işini kurmak isteyen gençlerin önündeki en büyük engel çoğu zaman fikir değil, başlangıç sermayesi ve ilk yılların mali yüküdür. Devlet ve çeşitli kurumlar, bu yükü hafifletmek için farklı programlar yürütür. Genç girişimci destekleri, vergi avantajlarından hibe ve kredilere uzanan geniş bir yelpazeyi kapsar. Bu yazıda başlıca destek türlerini, kimlerin yararlanabileceğini ve başvuru sürecini genel hatlarıyla anlatıyoruz. Tutarlar, yaş sınırları ve koşullar zaman içinde değiştiğinden güncel bilgiyi ilgili kurumların duyurularından teyit etmeniz gerekir.
Genç Girişimci Destekleri Nelerdir?
Genç girişimcilerde kazanç istisnası
Gelir Vergisi Kanunu’nda yer alan bu uygulama, ilk kez gelir vergisi mükellefi olan ve yirmi dokuz yaşını doldurmamış girişimcilere yöneliktir. Koşulları sağlayanların, faaliyete başladıkları yıldan itibaren üç vergilendirme dönemi boyunca elde ettikleri kazancın kanunda belirlenen tutara kadar olan kısmı gelir vergisinden istisna tutulur. İstisna tutarı her yıl güncellenir. Kazanç istisna sınırının altında kalsa bile yıllık beyanname verilmesi gerekir.
Sigorta primi desteği
Kazanç istisnasından yararlanan genç girişimcilerin kendi sosyal güvenlik primleri, belirli bir süre boyunca ve alt sınır üzerinden Hazine tarafından karşılanır. Bu destek, işe yeni başlayan biri için aylık sabit giderleri önemli ölçüde hafifletir.
Girişimcilik hibe ve kredi programları
Küçük ve orta ölçekli işletmeleri destekleyen kamu kurumu, yeni kurulan işletmelere kuruluş giderleri, makine ve ekipman, personel ve yazılım gibi kalemlerde geri ödemesiz ve geri ödemeli destekler sunar. Programlar, işletmenin faaliyet alanına göre geleneksel ve ileri girişimci gibi başlıklara ayrılır. Genç, kadın, engelli ve gazi girişimciler ile şehit yakınları için destek oranlarında ek avantajlar tanınabilir. Başvurunun ön koşullarından biri çoğunlukla girişimcilik eğitimini tamamlamaktır.
Teknoloji ve Ar-Ge odaklı destekler
Yenilikçi bir ürün ya da teknoloji fikri olanlar için bilimsel araştırma kurumunun yürüttüğü girişimcilik programları, iş fikrinin şirkete dönüşmesi aşamasında sermaye desteği sağlar. Teknoparklarda ve kuluçka merkezlerinde yer alan girişimler ayrıca vergi avantajlarından, ofis imkânlarından ve mentorluk hizmetlerinden yararlanabilir.
Bölgesel ve sektörel destekler
- Kalkınma ajansları: Bölgenin önceliklerine göre açılan çağrılarla proje bazlı mali destek verir.
- Kırsal kalkınma destekleri: Tarım, hayvancılık ve kırsalda girişimcilik projelerine yönelik hibe programlarıdır.
- İstihdam kurumu destekleri: İşbaşı eğitim programları ve belirli koşullarda kendi işini kuracaklara yönelik imkânlar sunar.
- İhracat destekleri: Yurt dışına satış yapan işletmelere pazar araştırması, fuar katılımı ve dijital pazaryeri giderlerinde destek sağlanır.
Finansmana erişim
Kamu bankaları ve bazı özel bankalar, genç ve kadın girişimcilere özel koşullu krediler sunar. Yeterli teminatı olmayanlar için kredi garanti kuruluşunun kefaleti devreye girebilir. Kredi bir borçtur; geri ödeme planını nakit akışınıza göre gerçekçi biçimde değerlendirmeniz gerekir.
Kimler Yararlanabilir?
Her programın koşulları farklıdır; ancak sık karşılaşılan şartlar şunlardır:
- Yaş: Vergi istisnası için yirmi dokuz yaşını doldurmamış olmak gerekir. Diğer programlarda yaş sınırı farklı olabilir ya da hiç aranmayabilir.
- İlk kez mükellef olmak: Vergi istisnası, daha önce gelir vergisi mükellefiyeti bulunmayanlar içindir.
- İşin başında bizzat bulunmak: İşletmenin girişimcinin kendisi tarafından sevk ve idare edilmesi beklenir.
- Devralınan işler: Faaliyeti bırakan eş ya da yakın akrabadan devralınan işletmeler genellikle kapsam dışındadır; ölüm halinde devralma istisnadır.
- İşletme türü: Vergi istisnası şahıs işletmeleri içindir. Adi ortaklık ve şahıs şirketlerinde bütün ortakların koşulları taşıması gerekir.
- Yeni kurulmuş olmak: Hibe programları çoğunlukla belirli bir süreden daha yeni kurulmuş işletmelere açıktır.
- Borç durumu: Vadesi geçmiş vergi ve prim borcu bulunması başvuruya engel olabilir.
Başvuru Süreci
- İş fikrini ve planını netleştirin. Ne satacağınızı, kime satacağınızı ve gelir–gider tahmininizi yazılı hale getirin.
- Uygun programı belirleyin. Faaliyet alanınıza ve durumunuza uyan destekleri karşılaştırın.
- Gerekli eğitimi tamamlayın. Girişimcilik eğitimi çoğu program için ön koşuldur ve çevrim içi alınabilir.
- İşletmenizi kurun. Vergi dairesinde işe başlama bildirimini yaparken genç girişimci istisnasından yararlanmak istediğinizi belirtin.
- Başvurun. Başvurular genellikle ilgili kurumun çevrim içi sistemi üzerinden yapılır.
- Belgeleri saklayın. Destek kapsamındaki harcamaların faturalarını ve ödeme kayıtlarını düzenli tutun; ödemeler çoğunlukla harcama belgelendikten sonra yapılır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Hibe ödemeleri sonradan yapıldığı için başlangıçta kendi kaynağınıza ihtiyaç duyarsınız.
- Başvuru ücretsizdir; “hibe garantisi” vaat ederek ön ödeme isteyen kişilere itibar etmeyin.
- Taahhütlere uyulmaması halinde destek geri istenebilir.
- Vergi istisnası yalnızca gelir vergisini kapsar; KDV ve diğer yükümlülükler devam eder.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve mali danışmanlık yerine geçmez. İşe başlarken bir mali müşavirle çalışmanız, hangi destekten yararlanabileceğinizi netleştirir. Ödemeniz gereken kalemleri görmek için e-ticaret yapanlar için ödenmesi gereken vergiler yazımıza, işinizin kimliğini kurmak için 7 adımda marka oluşturma rehberimize ve iş yaşamı kategorimize bakabilirsiniz.
