Türkiye’de çatıların tanıdık görüntüsü olan depolu güneş panelleri, elektrik değil sıcak su üretir. Güneş enerjisi ile su ısıtma, güneş ışınlarının ısısını doğrudan suya aktaran, basit ve ekonomik bir teknolojidir. Bir kez kurulduktan sonra yılın büyük bölümünde sıcak su ihtiyacını neredeyse masrafsız karşılar.
Güneş Enerjisi ile Su Isıtma Sistemi Nasıl Çalışır?
Sistem, koyu renkli yüzeylerin güneşte ısınması ve sıcak suyun soğuk sudan hafif olması ilkelerine dayanır:
- Kolektörün koyu renkli emici yüzeyi güneş ışınlarını soğurur ve ısınır.
- Bu ısı, emici yüzeye temas eden borulardaki suya ya da ısı taşıyıcı akışkana geçer.
- Isınan akışkan yükselerek ya da pompa yardımıyla depoya taşınır.
- Depodaki su ısınır; yalıtım sayesinde saatlerce sıcak kalır.
- Soğuyan akışkan yeniden kolektöre döner ve döngü güneş olduğu sürece devam eder.
- Musluk açıldığında depodaki sıcak su kullanıma verilir, yerine şebekeden soğuk su girer.
Açık ve Kapalı Devre
- Açık devre: Kullanılan su doğrudan kolektörde dolaşır. Basit ve ucuzdur; kireçli sularda borular zamanla tıkanabilir ve don riski vardır.
- Kapalı devre: Kolektörde antifrizli bir akışkan dolaşır ve ısısını depodaki suya bir eşanjör üzerinden aktarır. Dona ve kirece karşı dayanıklıdır; soğuk bölgeler için uygundur.
Güneş Enerjisi ile Su Isıtma Bileşenleri Nelerdir?
- Kolektör: Güneş ısısını toplayan panel. Düzlemsel kolektörler cam kapaklı, yalıtımlı bir kasa içindeki emici levhadan oluşur. Vakum tüplü kolektörlerde ise iç içe iki cam tüp arasındaki havasız boşluk ısı kaybını azaltır; soğuk ve bulutlu havalarda daha iyi performans verir.
- Sıcak su deposu (boyler): Isınan suyu saklayan yalıtımlı tank. İç yüzeyi emaye ya da paslanmaz çeliktir.
- Soğuk su deposu ya da basınç düzeneği: Sisteme su girişini sağlar.
- Taşıyıcı sehpa: Kolektör ve depoyu uygun açıyla çatıya sabitler.
- Borular ve yalıtım: Sıcak su hattındaki yalıtım ısı kaybını önler.
- Emniyet elemanları: Emniyet ventili, çek valf, hava tahliye elemanı ve genleşme tankı.
- Elektrikli ısıtıcı (rezistans): Güneşin yetersiz kaldığı günlerde suyu ısıtan yedek eleman.
- Pompa ve kontrol ünitesi: Pompalı sistemlerde dolaşımı sağlar ve sıcaklık farkına göre çalışır.
- Magnezyum anot: Emaye depoları korozyona karşı korur; belirli aralıklarla değiştirilir.
Akış Tiplerine Göre Güneş Enerjisi ile Su Isıtma Sistemleri
Doğal Dolaşımlı (Termosifon) Sistemler
Depo kolektörün üstüne yerleştirilir. Isınan su hafifleyerek kendiliğinden depoya yükselir, soğuk su aşağı iner; pompa ve elektrik gerekmez. Konutlarda en yaygın kullanılan güneş enerjili su ısıtıcı bu tiptir. Kurulumu basit, maliyeti düşük ve arıza olasılığı azdır. Deponun çatıda durması gerekir ve büyük sistemler için uygun değildir.
Zorlanmış Dolaşımlı (Pompalı) Sistemler
Akışkan bir pompa ile dolaştırılır. Depo çatıda olmak zorunda değildir; kazan dairesine ya da bodruma konabilir. Kontrol ünitesi, kolektör depodan daha sıcak olduğunda pompayı çalıştırır. Otel, hastane, yurt, spor tesisi ve apartman gibi büyük tüketimli yerlerde, ayrıca kombi ya da ısı pompasıyla birlikte çalışan sistemlerde tercih edilir.
Basınçlı ve Basınçsız Sistemler
Basınçsız sistemlerde su, depodan kendi ağırlığıyla akar; musluktaki basınç deponun yüksekliğine bağlıdır. Basınçlı sistemlerde depo şebeke basıncına dayanıklıdır ve muslukta güçlü akış sağlar.
Kışın Güneş Enerjisi ile Su Isıtma
Sistem kışın da çalışır, ancak güneşlenme süresi kısaldığı ve hava soğuduğu için verim düşer. Açık ve güneşli kış günlerinde su ılık ya da sıcak olur; kapalı havalarda yedek ısıtıcıya ihtiyaç duyulur. Kış performansını artırmak için:
- Vakum tüplü kolektörler tercih edilebilir.
- Don görülen bölgelerde kapalı devre, antifrizli sistem kullanılmalıdır.
- Borular ve depo iyi yalıtılmalıdır.
- Kolektör üzerindeki kar ve kir temizlenmelidir.
- Elektrikli ısıtıcı termostatla ve gerektiği kadar çalıştırılmalıdır.
Avantajları
- Sıcak su için harcanan elektrik ya da doğal gazı önemli ölçüde azaltır.
- İşletme maliyeti çok düşüktür; yatırım birkaç yılda kendini geri ödeyebilir.
- Temiz ve sessizdir.
- Uzun ömürlüdür ve bakımı basittir.
Bakım Önerileri
- Kolektör camını yılda birkaç kez yıkayın.
- Kapalı devre sistemlerde antifriz düzeyini ve yoğunluğunu kontrol ettirin.
- Magnezyum anodu ve emniyet ventilini belirli aralıklarla kontrol ettirin.
- Kireçli su bölgelerinde depo ve rezistans temizliği yaptırın.
- Uzun süre kullanılmayacaksa kolektörün üzerini örtmek aşırı ısınmayı önler.
Elektrikli ısıtıcının bağlantısı kaçak akım korumalı bir hat üzerinden, yetkili bir elektrikçi tarafından yapılmalıdır; bu konuda kaçak akım rölesinin önemi yazımıza bakabilirsiniz. Elektrik üreten paneller için güneş paneli ne işe yarar içeriğimize, diğer konular için Yaşam kategorimize göz atabilirsiniz.

[…] standarda ve üreticinin teknik tablosuna bakılmalıdır. Tesisatla ilgili diğer yazımız: güneş enerjisi ile su ısıtma. Daha fazlası Yaşam […]