Ev, arsa ya da işyeri sahibi olan herkesin yılda iki kez karşısına çıkan emlak vergisi, belediyelerin en önemli gelir kalemlerinden biridir. Ancak kanun, belirli koşulları taşıyan kişilere bu vergiyi hiç ödememe olanağı tanır. Bu yazıda verginin ne olduğunu, nasıl ödendiğini ve muafiyetten kimlerin yararlanabileceğini anlatıyoruz.
Emlak Vergisi Nedir?
“Emlak vergisi nedir?” sorusunun yanıtı şöyle özetlenebilir: Türkiye sınırları içindeki bina, arsa ve araziler üzerinden, taşınmazın bulunduğu yerin belediyesi tarafından her yıl alınan bir servet vergisidir. Dayanağı Emlak Vergisi Kanunu’dur.
Verginin mükellefi kural olarak taşınmazın malikidir; taşınmaz üzerinde intifa hakkı kurulmuşsa intifa hakkı sahibi, bunlar yoksa taşınmazı malik gibi kullanan kişi vergiyi öder. Kiracılar emlak vergisinin mükellefi değildir. Vergi, taşınmazın belediyece belirlenen vergi değeri üzerinden ve taşınmazın türüne göre değişen oranlarla hesaplanır. Büyükşehir belediyesi sınırları içindeki taşınmazlarda oranlar daha yüksek uygulanır.
Emlak vergisi ödeme dönemi yılda iki taksittir: ilk taksit mart, nisan ve mayıs aylarında, ikinci taksit kasım ayında ödenir. Ödeme belediye veznelerinden, belediyelerin çevrim içi hizmetlerinden, e-Devlet üzerinden ya da anlaşmalı bankalar aracılığıyla yapılabilir. Süresinde ödenmeyen vergiye gecikme zammı uygulanır. Yeni bir taşınmaz edinildiğinde, kanunda öngörülen süre içinde ilgili belediyeye bildirimde bulunmak gerekir.
Emlak Vergisinde Muafiyet Şartları
Gündelik dilde “muafiyet” olarak anılan uygulama, teknik olarak tek konut için vergi oranının sıfıra indirilmesidir. Emlak vergisi muafiyet şartları iki başlık altında toplanabilir: kişiye ilişkin şartlar ve konuta ilişkin şartlar.
Kimler yararlanabilir?
- Hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler
- Geliri yalnızca sosyal güvenlik kurumlarından aldığı aylıktan ibaret olan emekliler
- Emeklilerin dul ve yetim aylığı alan yakınları
- Gaziler
- Şehitlerin dul ve yetimleri
- Engelliler
Konut hangi şartları taşımalı?
- Kişinin Türkiye sınırları içinde tek bir meskeni olmalıdır. İkinci bir konut, hisseli de olsa, hakkı ortadan kaldırabilir.
- Meskenin brüt alanı iki yüz metrekareyi geçmemelidir.
- Konut, yazlık gibi belirli dönemlerde dinlenme amacıyla kullanılan bir mesken olmamalıdır.
- Emekliler bakımından, emekli aylığı dışında kira ya da ticari kazanç gibi başka bir gelir bulunmamalıdır.
Koşulları taşıyan kişinin tek konutuna hisseli olarak sahip olması halinde, indirim kendi hissesi için uygulanır. Konutun bizzat oturulan ev olması zorunlu değildir; ancak kiraya verilmesi durumunda elde edilen kira geliri, “başka geliri olmama” şartını etkileyebilir.
Başvuru nasıl yapılır?
İndirim kendiliğinden uygulanmaz; hak sahibinin taşınmazın bulunduğu belediyeye başvurması gerekir. Başvuruda genellikle bir beyan formu ile durumu gösteren belgeler istenir: emekliler için emekli olduğunu gösteren belge, engelliler için sağlık kurulu raporu ya da engelli kimlik kartı, gaziler ve şehit yakınları için bu durumu gösteren resmi belge. Belediyeler ayrıca tapu kayıtları üzerinden tek konut şartını kontrol eder. Şartların ortadan kalkması halinde, örneğin ikinci bir konut edinildiğinde, durumun belediyeye bildirilmesi gerekir; aksi halde vergi geriye dönük olarak cezalı tahsil edilebilir.
Diğer muafiyetler
Kanunda bunun dışında, kamu kurumlarına ait taşınmazlar, ibadethaneler ve belirli koşullarla kamu yararına çalışan kuruluşların taşınmazları gibi kalıcı muafiyetler ile belirli süreyle uygulanan geçici muafiyetler de yer alır. Doğal afet nedeniyle kullanılamaz hale gelen binalar için tanınan kolaylıklar bunlara örnektir.
Verginin yanında, apartmanda oturanların düzenli ödediği bir diğer kalem de aidattır; bina yönetimine ilişkin ayrıntılar için apartman görevlisinin hakları yazımıza bakabilirsiniz. Taşınmaz edinme sürecindeki ön sözleşmeler için ise satış vaadi sözleşmesi nedir içeriğimiz yol gösterici olacaktır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Oranlar, tutarlar ve uygulama ayrıntıları değişebildiği için kesin bilgi almak üzere bağlı olduğunuz belediyeye ya da bir mali müşavire danışmanız gerekir. Diğer rehberler için yaşam kategorimizi ziyaret edebilirsiniz.
