Kedi sahiplerinin en sık karşılaştığı sağlık şikâyetlerinden biri kusmadır. Ara sıra görülen tek bir kusma çoğu zaman zararsızdır; ancak sık tekrarlayan ya da başka belirtilerle birlikte seyreden kusma ciddi bir hastalığın işareti olabilir. Bu yazıda kediler neden kusar sorusunun olası yanıtlarını ve ne zaman endişelenmek gerektiğini anlatıyoruz. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için veteriner hekime başvurulmalıdır.
Kediler Neden Kusar?
Kedi neden kusar sorusunun pek çok yanıtı vardır; başlıcaları şunlardır:
- Tüy yumağı: Kediler kendilerini yalarken tüy yutar. Midede biriken tüyler silindir biçiminde bir yumak halinde çıkarılır. Uzun tüylü kedilerde ve tüy döküm dönemlerinde daha sıktır.
- Hızlı ve fazla yeme: Mamayı çiğnemeden yutan kedi, kısa süre sonra geri çıkarabilir.
- Ani mama değişikliği ve uygun olmayan yiyecekler: Sindirim sistemi yeni mamaya alışmak için zamana ihtiyaç duyar; insan yiyecekleri, süt ve bozulmuş mama mideyi bozar.
- Besin intoleransı ve alerjisi
- Ot ve bitki yeme: Bazı ev bitkileri kediler için zehirlidir.
- Yabancı cisim: İp, lastik, oyuncak parçası gibi yutulan nesneler tıkanmaya yol açabilir.
- İç parazitler
- Zehirlenme: Temizlik ürünleri, insan ilaçları, böcek zehirleri, bazı bitkiler ve yiyecekler.
- Enfeksiyonlar: Virüs ve bakteri kaynaklı hastalıklar.
- Kronik hastalıklar: Böbrek ve karaciğer hastalıkları, pankreas iltihabı, tiroit bezinin fazla çalışması, şeker hastalığı, bağırsak iltihapları ve tümörler; özellikle orta yaşlı ve yaşlı kedilerde.
- Stres ve yolculuk
Kusma mı, geri çıkarma mı?
Gerçek kusmada karın kasılır, kedi öğürür ve mide içeriği sindirilmiş halde çıkar. Geri çıkarmada ise yutulan mama, çaba harcanmadan ve sindirilmeden, çoğunlukla tüp biçiminde geri gelir. Bu ayrım veteriner için önemli bir ipucudur.
Yavru Kedi Neden Kusar?
Yavrularda kusma yetişkinlere göre daha ciddiye alınmalıdır; küçük bedenleri çok çabuk su kaybeder. Yavru kedi neden kusar sorusunun sık rastlanan yanıtları:
- İç parazitler; yavrularda çok yaygındır
- Anne sütünden mamaya geçiş ya da ani mama değişikliği
- Fazla ya da hızlı yeme
- Merakla yutulan yabancı cisimler
- Aşısı tamamlanmamış yavrularda bulaşıcı viral hastalıklar
- İnek sütü ve uygun olmayan yiyecekler
Yavru birden fazla kez kustuysa, ishali varsa, halsizse ya da yemiyorsa beklemeden veterinere götürün.
Kediler Neden Mama Kusar?
Yemekten hemen sonra, mamanın neredeyse bütün halde çıkarılması çoğunlukla beslenme biçimiyle ilgilidir:
- Hızlı yeme: Özellikle çok kedili evlerde rekabet nedeniyle görülür. Yavaş yeme kapları, mamanın düz bir tepsiye yayılması ya da bulmaca tipi mama oyuncakları işe yarar.
- Uzun aralıklı, büyük öğünler: Günlük miktarı üç–dört küçük öğüne bölün.
- Ani mama değişimi: Yeni mamayı yedi–on gün boyunca artan oranda karıştırarak verin.
- Mamanın uygun olmaması: Belirli bir mamadan sonra tekrarlayan kusma, intolerans ya da alerjiye işaret edebilir.
- Soğuk yaş mama: Buzdolabından çıkan mamayı oda sıcaklığına getirin.
- Yemekten hemen sonra yoğun oyun
- Bayat ya da bozulmuş mama: Kuru mamayı kapalı kapta saklayın, yaş mamayı kapta bekletmeyin.
Bu önlemlere rağmen mama kusması sürüyorsa altta yatan bir sağlık sorunu araştırılmalıdır.
Ne Zaman Veterinere Gitmeli?
- Bir gün içinde birden fazla kusma ya da birkaç gün süren kusma
- Kusmukta kan, kahve telvesi görünümü ya da yabancı cisim
- Halsizlik, saklanma, iştahsızlık, ishal, ateş
- Su içememe ya da içtiği suyu da çıkarma
- Karında şişlik ya da dokunulduğunda ağrı
- Öğürüp çıkaramama, kum kabında ıkınma
- Zehirli bir madde ya da ip, iğne gibi bir nesne yutma şüphesi
- Kilo kaybı, artan su tüketimi
- Yavru, yaşlı ya da kronik hastalığı olan kedide kusma
Ayda bir–iki kereden sık tekrarlayan kusma, kedi iyi görünse bile “normal” kabul edilmemelidir.
Evde Yapılabilecekler ve Yapılmaması Gerekenler
- Tek seferlik kusmadan sonra kedinin genel durumu iyiyse birkaç saat mideyi dinlendirip küçük miktarlarda su ve ardından az mama verin; uzun süre aç bırakmayın.
- Düzenli tarama ve veterinerin önerdiği tüy yumağı önleyici ürünlerle tüy yutulmasını azaltın.
- Parazit uygulamalarını aksatmayın.
- Zehirli bitkileri, ipleri ve küçük nesneleri ortadan kaldırın.
- Kendi başınıza insan ilacı vermeyin; pek çok ilaç kediler için zehirlidir.
- Veterinere götürürken kusmanın sıklığını, görünümünü ve zamanını not edin; fotoğraf çekmek yardımcı olur.
Kedinizin yaşına göre sağlık takibi için kedi yaşı nasıl hesaplanır yazımıza, bir başka yaygın sorun için kedilerde mantar hastalığı içeriğimize göz atabilirsiniz.
