1. Haberler
  2. Sağlık
  3. Süt ve Süt Ürünleri

Süt ve Süt Ürünleri

Bir bardak süt
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Beslenme rehberlerinde ayrı bir besin grubu olarak yer alan süt ve süt ürünleri, kalsiyum ve kaliteli protein denildiğinde akla ilk gelen gıdalardır. Sütten yoğurda, peynirden tereyağına uzanan bu geniş aile, hem besleyici hem de mutfağın en çok yönlü malzemelerindendir. Bu yazıda süt ürünlerini, faydalarını ve tüketim önerilerini özetliyoruz.

Süt Ürünleri Nelerdir?

  • İçme sütü: Pastörize (günlük) ve UHT (uzun ömürlü) süt; tam yağlı, yarım yağlı ve yağsız seçenekleriyle.
  • Fermente ürünler: Yoğurt, süzme yoğurt, ayran ve kefir.
  • Peynirler: Beyaz peynir, kaşar, tulum, lor, çökelek ve yüzlerce yöresel çeşit.
  • Yağ bazlı ürünler: Tereyağı, krema ve kaymak.
  • Diğerleri: Süt tozu, peynir altı suyu ürünleri, dondurma ve sütlü tatlılar.

Beslenme önerilerindeki “süt grubu” denildiğinde esas olarak süt, yoğurt, ayran, kefir ve peynir kastedilir. Tereyağı ve krema yağ grubunda, dondurma ve sütlü tatlılar ise şekerli gıdalar arasında değerlendirilir.

Süt Ürünleri Neden Tüketilmeli?

  • Kalsiyumun en zengin ve vücut tarafından en iyi kullanılan kaynakları arasındadır.
  • Tüm temel amino asitleri içeren kaliteli protein sağlar.
  • Çocukluk ve ergenlikte kemik gelişimi, yetişkinlik ve ileri yaşta kemik kütlesinin korunması için önemlidir.
  • Erişilebilir, pratik ve görece ekonomik besinlerdir.
  • Yoğurt, kefir ve ayran gibi fermente ürünler yararlı bakteriler içerir.

Beslenme rehberleri yetişkinler için günde yaklaşık iki üç porsiyon süt grubu besini önerir; çocuklar, gençler, hamileler ve yaşlılarda ihtiyaç daha yüksektir. Bir su bardağı süt ya da yoğurt, iki kibrit kutusu büyüklüğünde peynir birer porsiyon olarak kabul edilir.

Süt ve Süt Ürünleri Faydaları Nelerdir?

  • Kemik ve diş sağlığı: Kalsiyum, fosfor ve protein birlikte kemik yapısını destekler.
  • Kas dokusu: Süt proteinleri, özellikle egzersiz sonrası kas onarımına katkı sağlar.
  • Tokluk: Protein içeriği sayesinde uzun süre tok tutar.
  • Sindirim sistemi: Fermente süt ürünleri bağırsak florasını destekleyen besinler arasında sayılır.
  • Sıvı ve mineral dengesi: Ayran, sıcak havalarda ve spor sonrasında sıvı ve mineral kaybını yerine koymaya yardımcı olur.

İnek Sütü Faydaları ve Diğer Sütler

En yaygın tüketilen süt inek sütüdür; dengeli protein, yağ ve karbonhidrat içeriğiyle bilinir. Koyun ve manda sütü daha yağlı ve yoğundur; peynir, yoğurt ve kaymak yapımında tercih edilir. Keçi sütü kendine özgü aroması ve küçük yağ tanecikleriyle tanınır. Bitkisel içecekler (badem, yulaf, soya) süt değildir ve besin içerikleri farklıdır; tercih edenler kalsiyum eklenmiş olanları seçmelidir.

Süt ve Süt Ürünleri Besin Değerleri Nelerdir?

Süt besin değeri bakımından yaklaşık olarak şu bileşenlerden oluşur: büyük bölümü su, kalan kısmı süt şekeri (laktoz), yağ, protein ve minerallerdir. Bir su bardağı tam yağlı inek sütü kabaca altı yedi gram protein ve günlük kalsiyum ihtiyacının yaklaşık dörtte birini karşılar. Başlıca besin öğeleri şunlardır:

  • Protein: Kazein ve peynir altı suyu proteinleri
  • Mineraller: Kalsiyum, fosfor, potasyum, çinko ve iyot
  • Vitaminler: B2, B12 ve A vitamini; D vitamini doğal olarak azdır
  • Yağ: Ürünün türüne göre büyük farklılık gösterir

Yoğurt ve ayran sütle benzer içeriğe sahiptir. Peynirde su azaldığı için protein, kalsiyum, yağ ve tuz yoğunlaşır. Yağı azaltılmış ürünlerde kalori ve yağda çözünen vitaminler düşer, protein ve kalsiyum ise korunur. Süt demir bakımından fakirdir; küçük çocuklarda aşırı süt tüketimi demir eksikliğine zemin hazırlayabilir.

Tüketirken Nelere Dikkat Edilmeli?

  • Çiğ süt: Sokak sütü ve çiğ sütten yapılan ürünler brusella gibi hastalık riskleri taşır. Açık sütü mutlaka kaynatın; pastörize ya da UHT ürünleri tercih edin.
  • Laktoz intoleransı: Şişkinlik ve gaz yaşayanlar laktozsuz süt, yoğurt, kefir ve olgun peynirleri deneyebilir.
  • Süt alerjisi: Süt proteinine alerjisi olanlar tüm süt ürünlerinden kaçınmalıdır; bu durum intoleranstan farklıdır.
  • Yağ ve tuz: Kalp-damar hastalığı ve tansiyonu olanlar az yağlı ve az tuzlu seçeneklere yönelmelidir.
  • Bebekler: Bir yaşından önce inek sütü içecek olarak verilmez.
  • Saklama: Günlük sütü soğuk zincirde alın, buzdolabında saklayın ve açtıktan sonra birkaç gün içinde tüketin.

Özel bir sağlık durumunuz varsa size uygun miktar ve ürün için hekiminize ya da diyetisyeninize danışın. İlgili yazılarımız: peynirin faydaları ve lor peyniri faydaları. Daha fazlası Sağlık kategorisinde.

Süt ve Süt Ürünleri
Yorum Yap

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

orthobymarcie ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!