Bir üretim hattında metal bir parçanın yerine gelip gelmediğini, bir silindirin sonuna ulaşıp ulaşmadığını ya da dönen bir dişlinin hızını dokunmadan algılamak gerekir. Bu işin en yaygın çözümü endüktif sensör kullanmaktır. İndüktif yaklaşım sensörü olarak da bilinen bu elemanlar, otomasyonun en dayanıklı ve güvenilir algılayıcıları arasındadır.
Endüktif Sensör Nedir?
Endüktif sensör, metal nesneleri temas etmeden algılayan yaklaşım sensörüdür. Yalnızca metallere tepki verir; plastik, ahşap, cam ve sıvıları görmez.
Nasıl Çalışır?
- Sensörün ucundaki bobin, bir osilatör devresi yardımıyla yüksek frekanslı elektromanyetik alan oluşturur.
- Bu alana metal bir cisim girdiğinde cismin yüzeyinde girdap akımları oluşur.
- Girdap akımları alandan enerji çeker ve osilatörün salınım genliği düşer.
- Algılama devresi bu düşüşü fark eder ve çıkışı anahtarlar.
- Metal uzaklaştığında salınım eski hâline döner ve çıkış ilk durumuna geçer.
Endüktif Sensör Özellikleri Nelerdir?
- Temassız algılama: Mekanik aşınma olmaz; ömrü çok uzundur.
- Yalnızca metal algılar: Toz, yağ, su ve metal olmayan kirlerden etkilenmez.
- Kısa algılama mesafesi: Gövde çapına bağlı olarak genellikle birkaç milimetre ile birkaç santimetre arasındadır.
- Metale göre mesafe değişir: Anma mesafesi çelik için verilir; paslanmaz çelik, pirinç, alüminyum ve bakırda mesafe kısalır. Tüm metalleri aynı mesafeden algılayan özel modeller de vardır.
- Yüksek anahtarlama hızı: Saniyede yüzlerce, hatta binlerce algılama yapabilir.
- Sağlam yapı: Tamamen kapalı, reçine dolgulu gövdesi titreşime, darbeye ve neme dayanıklıdır; yüksek koruma sınıfına sahiptir.
- Durum göstergesi: Üzerindeki LED, algılama durumunu gösterir.
- Kolay montaj: Dişli silindirik gövdeler somunla sabitlenir.
Endüktif Sensör Çeşitleri
- Gövde biçimine göre: Dişli silindirik (M8, M12, M18, M30 gibi ölçülerde), düz silindirik, dikdörtgen (kübik), halka ve çatal tip.
- Montaj biçimine göre: Gömülebilir (ekranlı) tipler metal yüzeyle aynı hizaya monte edilebilir; gömülemeyen (ekransız) tiplerin algılama mesafesi daha uzundur, ancak çevresinde metal olmayan boşluk bırakılmalıdır.
- Çıkış tipine göre: PNP ya da NPN transistör çıkışlı; normalde açık ya da normalde kapalı kontaklı; iki, üç ya da dört telli.
- Sinyal tipine göre: Var-yok bilgisi veren dijital çıkışlı ya da mesafeyle orantılı sinyal veren analog çıkışlı.
- Özel tipler: Yüksek sıcaklığa dayanıklı, kaynak alanına dayanıklı, basınca dayanıklı ve patlayıcı ortamlar için sertifikalı modeller.
Endüktif Sensör Nerelerde Kullanılır?
- Takım tezgâhları ve CNC makineleri: Eksen sınırları, takım ve parça varlığı
- Konveyör ve paketleme hatları: Metal parça sayımı ve konum doğrulama
- Otomotiv üretimi: Kaynak hatları, pres ve montaj istasyonları
- Hidrolik ve pnömatik sistemler: Silindir ve valf konumu
- Robot hücreleri: Tutucu ve fikstür kontrolü
- Hız ve devir ölçümü: Dişli çark dişlerinin sayılması
- Asansör, kapı ve vinç sistemleri: Konum ve sınır algılama
- Gıda ve içecek makineleri: Yıkamaya dayanıklı paslanmaz gövdeli modellerle metal kapak ve kutu algılama
- Raylı sistemler ve araç geçiş algılama
Diğer Sensör Çeşitleriyle Karşılaştırma
- Kapasitif sensör: Metalin yanında plastik, ahşap, sıvı ve granül malzemeleri de algılar; seviye ölçümünde kullanılır.
- Optik sensör (fotoelektrik): Işıkla çalışır, her tür malzemeyi çok daha uzak mesafeden algılar; toz ve kirden etkilenebilir. Dar alanlar için fiber optik sensör kullanılır.
- Manyetik sensör: Mıknatısı algılar; silindir pistonlarının konumunda yaygındır.
- Ultrasonik sensör: Ses dalgalarıyla mesafe ölçer; şeffaf ve parlak cisimlerde başarılıdır.
Hedef metalse ve mesafe kısaysa endüktif sensör çoğu zaman en dayanıklı ve ekonomik seçimdir.
Endüktif Sensör Seçimi Nasıl Yapılır?
- Hedef malzeme ve boyut: Algılanacak metalin türü ve büyüklüğü; küçük ya da demir dışı hedeflerde mesafe azalır.
- Algılama mesafesi: Gereken mesafeye göre gövde çapı seçilir. Güvenilir çalışma için sensörü anma mesafesinin tamamında değil, bir miktar altında kullanın.
- Montaj koşulu: Metal içine gömülecekse ekranlı tip; yan yana sensörler arasında üreticinin belirttiği boşluk bırakılmalıdır.
- Çıkış tipi: Kontrol cihazının giriş kartına uygun PNP ya da NPN; mantığa uygun normalde açık ya da kapalı. Kontrol tarafı için PLC nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- Besleme gerilimi: Çoğunlukla 24 volt doğru akım; ilgili yazımız güç kaynağı nedir.
- Anahtarlama frekansı: Hızlı dönen ya da hızla geçen hedeflerde yeterli olmalıdır.
- Ortam: Sıcaklık, soğutma sıvısı, kimyasallar, kaynak çapağı ve yıkama basıncı.
- Bağlantı biçimi: Sabit kablolu ya da soketli; soketli modeller arızada hızlı değişim sağlar.
- Belgeler: Koruma sınıfı ve gerekiyorsa patlayıcı ortam sertifikası; konuyla ilgili exproof nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
Teknik değerler modele göre değiştiği için üreticinin kataloglarını esas alın. Diğer teknik içerikler Yaşam kategorisinde.
