1. Haberler
  2. Yaşam
  3. Akü Nedir?

Akü Nedir?

Şarj edilen otomobil aküsü
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Otomobilin kontağını çevirdiğinizde motoru döndüren ilk enerji, elektrik kesildiğinde modemi açık tutan güç ve güneş panellerinin gündüz ürettiği elektriği geceye taşıyan depo aynı cihaz ailesine aittir. Peki akü nedir? Akü, elektrik enerjisini kimyasal enerji olarak depolayan ve gerektiğinde yeniden elektriğe çeviren, tekrar tekrar şarj edilebilen bir enerji depolama aygıtıdır.

Akü Ne Demek?

Akü, “akümülatör” sözcüğünün kısaltmasıdır ve biriktirici anlamına gelir. Pilden temel farkı yeniden doldurulabilmesidir. Teknik olarak şarj edilebilen tüm bataryalar akümülatördür; gündelik dilde ise “akü” denildiğinde çoğunlukla araçlarda ve güç sistemlerinde kullanılan büyük bataryalar kastedilir.

Akü Neyden Yapılır?

En yaygın tür olan kurşun-asit akünün bileşenleri şunlardır:

  • Pozitif plakalar: Kurşun dioksit.
  • Negatif plakalar: Süngerimsi saf kurşun.
  • Elektrolit: Sulandırılmış sülfürik asit.
  • Seperatörler: Plakaların birbirine değmesini önleyen gözenekli ayırıcılar.
  • Gövde ve kapak: Aside dayanıklı plastik.
  • Kutup başları: Akımın alındığı artı ve eksi uçlar.

On iki voltluk bir akü, her biri yaklaşık iki volt üreten altı hücrenin seri bağlanmasıyla oluşur.

Akü Nasıl Çalışır?

Akü çalışma prensibi, iki yönde de ilerleyebilen bir kimyasal tepkimeye dayanır:

  • Deşarj (boşalma): Aküye bir yük bağlandığında plakalardaki kurşun ve kurşun dioksit, sülfürik asitle tepkimeye girerek kurşun sülfata dönüşür. Bu sırada elektronlar dış devre üzerinden akar ve elektrik akımı oluşur. Elektrolit sulanır.
  • Şarj (dolma): Aküye dışarıdan akım verildiğinde tepkime tersine döner; kurşun sülfat yeniden kurşun ve kurşun dioksite ayrılır, asit yoğunluğu artar.

Akü doğru akım üretir ve doğru akımla şarj edilir. Araçlarda şarjı alternatör, güneş sistemlerinde şarj kontrol cihazı, kesintisiz güç kaynaklarında ise dâhili şarj devresi sağlar.

Akü Çeşitleri Nelerdir?

Kurşun-Asit Aküler

  • Sulu (bakımlı) aküler: Elektrolit sıvıdır; bazı tiplerde saf su eklenmesi gerekir.
  • Bakımsız aküler: Kapalı yapıdadır; su eklenmez.
  • AGM aküler: Elektrolit cam elyaf keçeye emdirilmiştir; dökülmez, titreşime dayanıklıdır ve start-stop sistemli araçlarda kullanılır.
  • Jel aküler: Elektrolit jel kıvamındadır; derin deşarja dayanıklıdır, güneş sistemleri ve akülü araçlarda tercih edilir.

Kullanım Amacına Göre

  • Marş aküleri: Kısa süreli çok yüksek akım verir; motoru çalıştırır.
  • Derin döngülü aküler: Uzun süre düzenli akım verir; defalarca derin boşalıp dolmaya dayanır.
  • Sabit tesis aküleri: Kesintisiz güç kaynakları ve telekom sistemleri için.
  • Traksiyoner aküler: Forklift ve transpalet gibi elektrikli iş makinelerini yürütür.

Lityum Bataryalar

Lityum iyon ve lityum demir fosfat bataryalar; daha hafif, daha uzun ömürlü ve daha yüksek enerji yoğunluğuna sahiptir. Elektrikli araçlarda, taşınabilir cihazlarda ve giderek artan biçimde enerji depolama sistemlerinde kullanılır. Maliyetleri daha yüksektir ve batarya yönetim sistemi gerektirir.

Akü Ne İşe Yarar?

Akü nerede kullanılır sorusunun başlıca cevapları şunlardır:

  • Otomobil, kamyon, motosiklet ve teknelerde motoru çalıştırmak ve elektrik sistemini beslemek
  • Kesintisiz güç kaynaklarında elektrik kesintisinde cihazları çalışır tutmak
  • Güneş ve rüzgâr sistemlerinde üretilen enerjiyi depolamak; ayrıntılar güneş enerjisi nedir yazımızda
  • Alarm, yangın algılama ve acil aydınlatma sistemleri
  • Baz istasyonları ve santraller
  • Forklift, golf arabası, akülü sandalye ve elektrikli bisikletler
  • Karavan ve tekne yaşam sistemleri

Akü Ömrü Ne Kadardır?

Akü ömrü; türüne, kullanım biçimine ve bakımına göre değişir. Otomobil aküleri normal koşullarda genellikle üç ile beş yıl arasında kullanılır. Derin döngülü jel ve AGM aküler doğru kullanıldığında daha uzun süre dayanabilir; lityum bataryaların döngü ömrü ise belirgin biçimde daha yüksektir.

Ömrü Kısaltan Etkenler

  • Aküyü tamamen boşaltmak ve boş hâlde bekletmek
  • Aşırı şarj ya da sürekli eksik şarj
  • Yüksek ortam sıcaklığı
  • Sürekli kısa mesafe kullanım; akü dolmaya fırsat bulamaz
  • Gevşek ya da oksitlenmiş kutup başları
  • Uzun süre kullanılmadan bırakmak

Ömrü Uzatmak İçin

  • Kutup başlarını temiz ve sıkı tutun.
  • Uzun süre kullanılmayacak aracı ara sıra çalıştırın ya da akü şarj cihazı kullanın.
  • Bakımlı akülerde elektrolit seviyesini kontrol ettirin.
  • Akü türüne uygun şarj cihazı kullanın.

Güvenlik ve Çevre

Aküler asit içerir ve şarj sırasında yanıcı gaz çıkarabilir; kutup başlarına metal değdirmeyin, kapalı ortamda kıvılcım ve ateşten uzak tutun, takviye yaparken kablo sırasına uyun. Ömrünü tamamlamış aküler tehlikeli atıktır; çöpe atılmaz, yenisini aldığınız satıcıya ya da yetkili toplama noktalarına teslim edilir. Akım türleri için AC ve DC arasındaki farklar yazımıza, diğer içerikler için Yaşam kategorimize göz atabilirsiniz.

Akü Nedir?
Yorum Yap

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

orthobymarcie ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!