Siparişler geliyor, hesaba para yatıyor ama ay sonunda elde bir şey kalmıyorsa sorun büyük ihtimalle hesaptadır. İnternetten satışta ciro ile kazanç arasındaki fark, fiziksel mağazaya göre çok daha fazla kalemden oluşur. E-ticarette kâr zarar hesaplama alışkanlığı kazanmak, hangi ürünün gerçekten para kazandırdığını görmenin ve fiyatı doğru belirlemenin tek yoludur.
Temel Kavramlar
- Ciro: Belirli bir dönemde yapılan satışların toplam tutarıdır. Kazanç değildir.
- Net satış: Cirodan iadeler, iptaller ve satışlar üzerinden hesaplanan KDV düşüldükten sonra kalan tutardır.
- Brüt kâr: Net satıştan satılan ürünlerin maliyeti çıkarıldığında elde edilir.
- Net kâr: Brüt kârdan bütün faaliyet giderleri ve vergiler düşüldükten sonra kalan gerçek kazançtır.
- Kâr marjı: Kârın satış fiyatına oranıdır. Maliyet üzerine eklenen kâr oranıyla (markup) karıştırılmamalıdır.
Hesaba Katılması Gereken Gider Kalemleri
Hatalı hesapların çoğu, giderlerin eksik sayılmasından kaynaklanır. Bir e-ticaret işletmesinin giderleri iki grupta toplanır.
Sipariş başına değişen giderler
- Ürünün alış ya da üretim maliyeti
- Tedarikçiden size gelirken ödenen nakliye ve varsa gümrük masrafı
- Paketleme malzemesi: kutu, poşet, bant, dolgu, etiket
- Müşteriye gönderim kargo ücreti
- Pazaryeri komisyonu ve hizmet bedelleri
- Ödeme altyapısı komisyonu
- Sipariş başına düşen reklam harcaması
- İade ve değişim maliyeti
Sabit giderler
- E-ticaret altyapısı, alan adı ve yazılım abonelikleri
- Kira, depo ve faturalar
- Personel ücretleri ve sosyal güvenlik primleri
- Muhasebe hizmeti
- Kendi emeğinizin karşılığı
Adım Adım Kâr Zarar Hesaplama
- KDV’yi ayırın. Müşteriden tahsil ettiğiniz KDV sizin geliriniz değildir. Hesabı KDV hariç tutarlar üzerinden yapın.
- Birim maliyeti bulun. Ürünün alış fiyatına size ulaşana kadar yapılan masrafları ekleyin.
- Değişken giderleri çıkarın. Komisyon, kargo, paketleme ve ödeme kesintilerini düşerek ürünün katkı payını hesaplayın.
- İade etkisini ekleyin. İade oranınızı ve iade başına katlandığınız kargo ile yeniden paketleme masrafını ortalama olarak her satışa dağıtın.
- Reklam maliyetini dağıtın. Aylık reklam harcamasını o kanaldan gelen sipariş sayısına bölerek sipariş başına edinme maliyetini bulun.
- Sabit giderleri düşün. Aylık toplam katkı payından sabit giderleri çıkardığınızda dönemin vergi öncesi kârına ulaşırsınız.
Örnek Bir Hesap
Rakamlar yalnızca mantığı göstermek için seçilmiştir. KDV hariç 100 liraya satılan bir ürün düşünelim. Ürünün size maliyeti 45 lira, pazaryeri komisyonu 15 lira, kargo 12 lira, paketleme 3 lira, ödeme ve hizmet kesintileri 2 lira, sipariş başına reklam 8 lira ve iadelerden gelen ortalama yük 3 lira olsun. Toplam değişken gider 88 lira eder; ürün başına kalan katkı payı 12 liradır. Yani yüzde 55 gibi görünen brüt kâr, gerçekte yüzde 12’lik bir katkıya iner.
Aylık sabit giderleriniz 6.000 lira ise bu ürünle masrafları karşılamak için ayda 500 adet satmanız gerekir. Bu sayıya başabaş noktası denir; altında zarar, üstünde kâr edersiniz. Bu basit tablo, reklam bütçesini artırmanın ya da küçük bir indirimin sonucu nasıl değiştireceğini de hemen gösterir.
Sık Yapılan Hatalar
- Ciroyu kazanç sanmak
- KDV dahil satış fiyatı ile KDV hariç maliyeti karşılaştırmak
- Markup ile kâr marjını birbirine karıştırmak; maliyetin üzerine yüzde elli eklemek, yüzde elli marj anlamına gelmez
- İade, hasarlı ürün ve kayıp kargo maliyetlerini yok saymak
- Kampanya indirimlerini ve ücretsiz kargo maliyetini hesaba katmamak
- Kendi emeğine değer biçmemek
- Bütün ürünleri tek bir ortalama üzerinden değerlendirmek
Kârlılığı Düzenli Takip Etmek
Hesabı bir kez yapmak yetmez; maliyetler ve komisyon oranları değiştikçe tablo da değişir. Basit bir elektronik tabloda her ürün için ayrı satır açın ve ayda bir güncelleyin. Çok ürünü olan mağazalar, sipariş ve gider verilerini otomatik birleştiren kârlılık araçlarından yararlanabilir. Düzenli takip, zarar ettiren ürünleri erkenden fark etmenizi ve fiyatı, tedarikçiyi ya da reklam bütçesini zamanında gözden geçirmenizi sağlar.
Vergi yükünü hesaba katmak için e-ticaret yapanlar için ödenmesi gereken vergiler yazımıza, kargo giderini düşürmek için e-ticaret kargo anlaşması rehberimize bakabilirsiniz. Hesap hatalarının yol açtığı sonuçları ise e-ticarette başarısızlığın nedenleri içeriğimizde ele aldık. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; mali kararlarınız için bir mali müşavire danışmanız yerinde olur.
