Yazılım öğrenmeye başlayan ya da kendi bilgisayarında bir site denemek isteyen herkesin karşısına çıkan ilk terimlerden biri localhost olur. Tarayıcının adres çubuğuna yazıldığında internete gitmeyen, doğrudan kullandığınız bilgisayara dönen bu adres, geliştiricilerin günlük çalışma ortamıdır. Bu yazıda kavramı sade bir dille açıklıyor, ne için kullanıldığını ve adresin nasıl bulunacağını anlatıyoruz.
Localhost Nedir?
“Localhost nedir?” sorusunun yanıtı şudur: Bir bilgisayarın kendisini işaret eden ağ adıdır; Türkçeye “yerel sunucu” ya da “yerel makine” olarak çevrilebilir. Bu ada gönderilen istekler ağa ya da internete çıkmaz; işletim sisteminin içindeki sanal bir ağ arabirimi üzerinden yine aynı bilgisayara döner. Bu mekanizmaya geri döngü denir.
Adın karşılığı olan IP adresi 127.0.0.1’dir. Yeni nesil adresleme sisteminde aynı işlevi ::1 adresi görür. 127 ile başlayan adres aralığının tamamı bu amaç için ayrılmıştır. Bilgisayar, “localhost” adını bu adrese işletim sistemindeki yerel ad çözümleme dosyası aracılığıyla çevirir; bunun için internet bağlantısına gerek yoktur.
Kısacası, tarayıcıya bu adı yazdığınızda bilgisayarınıza “kendi üzerinde çalışan sunucuyu göster” demiş olursunuz. Bilgisayarda çalışan bir sunucu yazılımı yoksa sayfa açılmaz ve bağlantı reddedildi uyarısı görürsünüz; bu bir arıza değil, o anda dinleyen bir program olmadığının göstergesidir.
Localhost Ne İçin Kullanılır?
Localhost ne işe yarar diye soranlar için başlıca kullanım alanları şunlardır:
- Site ve uygulama geliştirme: Bir siteyi yayına almadan önce kendi bilgisayarınızda kurup üzerinde çalışırsınız. Değişiklikler anında görülür, hata yapmak canlı siteyi etkilemez.
- Test: Yeni bir tema, eklenti ya da güncelleme önce yerel kopyada denenir.
- Çevrimdışı çalışma: İnternet bağlantısı olmadan geliştirme yapılabilir.
- Maliyetsiz öğrenme: Alan adı ve barındırma satın almadan içerik yönetim sistemlerini, programlama dillerini ve veritabanlarını denemek mümkündür.
- Hız: Dosyalar ağ üzerinden aktarılmadığı için işlemler çok hızlıdır.
- Ağ yazılımlarını sınama: Geri döngü adresine yapılan bağlantı testi, bilgisayarın ağ yazılım katmanının çalışıp çalışmadığını gösterir.
- Yerel hizmetler: Veritabanı sunucuları, geliştirme araçları ve bazı masaüstü uygulamaları kendi arayüzlerini bu adres üzerinden sunar.
- Adres engelleme: Yerel ad çözümleme dosyasında bir alan adı geri döngü adresine yönlendirilerek o adrese erişim engellenebilir.
Yerel sunucu nasıl kurulur?
Bilgisayarınızın bir siteyi çalıştırabilmesi için web sunucusu, programlama dili yorumlayıcısı ve veritabanından oluşan bir yazılım paketine ihtiyaç vardır. Bu bileşenleri tek kurulumda sunan hazır yerel sunucu paketleri vardır; kurulduktan sonra bir denetim panelinden hizmetler başlatılır ve site dosyaları paketin belirlediği klasöre konur. İçerik yönetim sistemlerine özel yerel geliştirme araçları ve kapsayıcı tabanlı çözümler de yaygın biçimde kullanılır. WordPress’i bu şekilde denemek için WordPress indir yazımıza bakabilirsiniz.
Port numarası ne anlama gelir?
Aynı bilgisayarda birden fazla hizmet çalışabilir; hangisine ulaşmak istediğiniz port numarasıyla belirtilir. Adresin sonuna iki nokta üst üste ve bir sayı eklenir. Web sunucuları varsayılan olarak 80 numaralı portu, güvenli bağlantıda 443’ü kullanır; bu durumda numarayı yazmaya gerek yoktur. Geliştirme araçları ise çoğunlukla 3000, 5000, 8000 ya da 8080 gibi portlarda çalışır ve adres “localhost:3000” biçiminde yazılır.
Localhost Adresi Nasıl Bulunur?
“Localhost adresimi nasıl bulabilirim?” sorusunun iki farklı yanıtı vardır, çünkü çoğu zaman iki ayrı şey kastedilir.
Geri döngü adresi
Bu adres her bilgisayarda aynıdır: 127.0.0.1. Aramanıza gerek yoktur. Doğrulamak isterseniz komut satırında bu ada bağlantı testi (ping) gönderebilirsiniz; yanıt geliyorsa geri döngü çalışıyordur.
Çalışan yerel sitenizin adresi
- Yerel sunucu paketinizin denetim panelinde web sunucusunun hangi portta çalıştığına bakın.
- Geliştirme aracını komut satırından başlattıysanız, araç çalıştığı adresi ekrana yazar.
- Site dosyalarını sunucunun kök klasörü içindeki bir alt klasöre koyduysanız adres “localhost/klasör-adı” biçimindedir.
Aynı ağdaki başka cihazdan erişim
Telefonunuzdan ya da başka bir bilgisayardan “localhost” yazarsanız o cihazın kendisine gidersiniz. Yerel sitenizi başka bir cihazda görmek için bilgisayarınızın yerel ağ adresini kullanmanız gerekir:
- Windows: Komut istemini açıp ağ yapılandırmasını gösteren ipconfig komutunu çalıştırın; IPv4 adresi satırındaki değer aradığınız adrestir.
- macOS ve Linux: Terminalde ağ arabirimlerini listeleyen komutu çalıştırın ya da sistem ayarlarındaki ağ bölümüne bakın.
Bu adres çoğunlukla 192.168 ile başlar. Diğer cihazın tarayıcısına bu adresi ve gerekiyorsa port numarasını yazarsınız. Erişim için iki cihazın aynı ağda olması, güvenlik duvarının bağlantıya izin vermesi ve sunucunun yalnızca geri döngü adresini değil ağ arabirimini de dinleyecek biçimde ayarlanması gerekir.
Sık Karşılaşılan Sorunlar
- Bağlantı reddedildi: Sunucu yazılımı çalışmıyordur ya da yanlış portu deniyorsunuzdur.
- Port kullanımda: Aynı portu başka bir program kullanıyordur; o programı kapatın ya da sunucunun portunu değiştirin.
- Sayfa bulunamadı: Dosyalar yanlış klasördedir ya da klasör adı adreste hatalı yazılmıştır.
- Tarayıcı güvenli bağlantıya zorluyor: Adresi “http” ile yazmayı deneyin ya da yerel geliştirme için sertifika tanımlayın.
Localhost ile Canlı Sunucu Arasındaki Fark
Yerel sunucudaki siteyi yalnızca siz görürsünüz; internetteki ziyaretçilerin erişebilmesi için sitenin bir barındırma hizmetine taşınması ve bir alan adına bağlanması gerekir. Yayına alma sırasında veritabanındaki adreslerin güncellenmesi ve güvenli bağlantının kurulması gerekir. Barındırma seçimi için en iyi hosting nasıl seçilir yazımıza, kurulum adımları için WordPress site kurma rehberimize göz atabilirsiniz.
