Zarif çiçekleriyle evlerin en sevilen saksı bitkilerinden biri olan orkide, “nazlı” olarak bilinir. Oysa asıl sorun bitkinin zor olması değil, diğer ev bitkilerinden farklı bir bakım istemesidir. Doğal yaşam alanını anladığınızda orkide bakımı oldukça kolaylaşır ve bitki yıllarca, her yıl yeniden çiçek açarak sizi ödüllendirir.
Orkide Nedir?
Orkide, binlerce türü olan büyük bir bitki ailesidir. Evlerde en sık yetiştirilen tür, kelebek orkide olarak da bilinen Phalaenopsis’tir. Bu bitki doğada toprakta değil, tropikal ormanlarda ağaç gövdelerine tutunarak yaşar; kökleri havadaki nemi ve yağmur suyunu emer. Bu nedenle orkide çiçeği normal saksı toprağında yaşayamaz; köklerinin hava almasına izin veren ağaç kabuğu parçalarından oluşan özel bir harçta yetiştirilir. Şeffaf saksılar ise köklerin ışık almasını ve nem durumunun görülmesini sağlar.
Orkide Bakımı Nasıl Yapılır?
“Orkide nasıl bakılır” sorusunun cevabı iki ana başlıkta toplanır: doğru sulama ve doğru ortam.
Sulama ve nem dengesi
- Köklere bakın: Şeffaf saksının içindeki kökler gümüşi-gri ise sulama zamanı gelmiştir; yeşil ise bitkinin yeterli suyu vardır.
- Daldırma yöntemi: Saksıyı oda sıcaklığında suyla dolu bir kaba on-on beş dakika kadar oturtun, ardından suyun tamamen süzülmesini bekleyin. Ortalama olarak haftada bir, kışın on-on dört günde bir sulama yeterlidir.
- Su kalitesi: Kireçli çeşme suyu yerine dinlendirilmiş su, yağmur suyu ya da içme suyu kullanın. Buz küpüyle sulama, tropikal bir bitki için uygun değildir.
- Yaprak diplerini kuru tutun: Yaprakların birleştiği orta kısımda su kalırsa çürüme başlar; su kaçarsa kâğıt havluyla alın.
- Saksı altlığında su bırakmayın: Suda bekleyen kökler çürür.
- Nem: Orkide nemli havayı sever. Kaloriferli odalarda saksının yanına su dolu bir kap koyabilir ya da saksıyı ıslak çakıl dolu bir tepsinin üzerine yerleştirebilirsiniz. Sabah saatlerinde yapraklara hafifçe su püskürtmek de yardımcı olur; çiçeklere su gelmemelidir.
Işık ve ortam koşulları
- Işık: Aydınlık ama doğrudan güneş almayan bir yer idealdir. Doğuya bakan bir pencere önü ya da tül perde arkası uygundur. Doğrudan öğle güneşi yaprakları yakar; yetersiz ışıkta ise bitki çiçek açmaz. Sağlıklı yaprak açık-orta yeşil renktedir; çok koyu yeşil yapraklar ışık eksikliğini gösterir.
- Sıcaklık: Oda sıcaklığında rahat eder. Gece ile gündüz arasında birkaç derecelik fark, çiçeklenmeyi teşvik eder.
- Hava akımı: Cereyandan, klimanın ve kaloriferin doğrudan etkisinden uzak tutun. Sık yer değiştirmek ve açık pencere önündeki soğuk hava tomurcukların dökülmesine yol açar.
- Meyvelerden uzak tutun: Olgunlaşan meyvelerin yaydığı gaz çiçeklerin erken solmasına neden olabilir.
- Gübre: Büyüme döneminde, orkideye özel gübreyi önerilen dozun yarısı kadar seyrelterek birkaç sulamada bir verin. Çiçekliyken ve kışın gübrelemeyi azaltın.
- Saksı değişimi: İki üç yılda bir ya da kabuklar ufalanıp çürümeye başladığında, çiçeklenme bittikten sonra yeni orkide harcına aktarın.
Çiçekler döküldükten sonra: Çiçek sapı yeşil kalıyorsa alttan ikinci ya da üçüncü boğumun hemen üzerinden temiz bir makasla kesin; bu boğumdan yeni bir çiçek dalı çıkabilir. Sap tamamen kuruyup kahverengileştiyse dibinden kesin. Bitki bir süre dinlenir, ardından yeni yaprak ve kök verir; birkaç ay sonra yeniden çiçek sapı çıkarır.
Orkide Bakımında Yapılan Hatalar
- Fazla sulamak: Orkidelerin en sık ölüm nedenidir. Yumuşak, kahverengi kökler çürümenin işaretidir.
- Normal toprağa dikmek: Kökler havasız kalır ve çürür.
- Hava köklerini kesmek: Saksıdan dışarı çıkan gümüşi kökler sağlıklıdır ve bitkinin nefes almasını sağlar; yalnızca kuru ve çürük kökler kesilmelidir.
- Doğrudan güneşe koymak.
- Dekoratif saksının içinde su bırakmak.
- Çiçekleri dökülünce bitkiyi atmak: Bitki ölmemiş, yalnızca dinlenme dönemine girmiştir.
- Çiçekliyken saksı değiştirmek: Bitki strese girer, çiçeklerini döker.
- Aşırı gübrelemek: Kök uçlarını yakar.
- Yaprakları parlatıcıyla silmek: Gözenekleri tıkar; nemli yumuşak bir bezle toz almak yeterlidir.
Bakımı kolay başka bir bitki arıyorsanız aloe vera bitkisi nasıl yetiştirilir yazımıza göz atabilirsiniz. Bitkilerle ilgilenmeyi düzenli bir uğraşa dönüştürmek için evde hobi köşesi oluşturma fikirleri, ev yaşamına dair diğer içerikler için yaşam kategorimiz sizi bekliyor.
