1. Haberler
  2. Yaşam
  3. Standart Boru Çapları ve DN Karşılıkları

Standart Boru Çapları ve DN Karşılıkları

Çelik boru dirseği
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Tesisat malzemesi alırken karşınıza üç farklı ifade çıkar: “bir inç boru”, “DN 25” ve “32’lik boru”. Hepsi boru ölçüsünü anlatır, ama aynı şeyi ölçmez. Boru çapları konusundaki karışıklığın nedeni, çelik boruların anma ölçüsüyle, plastik boruların ise dış çapıyla adlandırılmasıdır. Bu yazıda ölçü sistemlerini ve yaygın karşılıkları derledik.

Boru Çaplarının Ölçü Tablosu Kullanımı

Tabloları doğru okumak için dört kavramı bilmek gerekir:

  • DN (anma çapı): Borunun, vananın ve bağlantı parçalarının birbirine uyumunu belirten yuvarlatılmış bir sayıdır. Milimetre gibi görünse de borunun gerçek iç ya da dış çapına tam olarak eşit değildir.
  • İnç ölçüsü: Aynı anma büyüklüğünün inç sistemindeki adıdır. Bir inçlik çelik borunun dış çapı bir inç, yani 25,4 mm değildir; yaklaşık 33,7 mm’dir.
  • Dış çap: Borunun dıştan dışa gerçek ölçüsüdür. Kelepçe, yalıtım ve geçme parça seçiminde esas alınır.
  • Et kalınlığı ve iç çap: İç çap, dış çaptan et kalınlığının iki katı çıkarılarak bulunur. Debi ve basınç kaybı hesaplarında iç çap kullanılır.

DN ve İnç Karşılıkları ile Çelik Boru Dış Çapları

Aşağıdaki değerler tesisatta en sık kullanılan anma ölçüleri ve yaklaşık boru dış çaplarıdır:

  • DN 15 = 1/2 inç; dış çap yaklaşık 21,3 mm
  • DN 20 = 3/4 inç; dış çap yaklaşık 26,9 mm
  • DN 25 = 1 inç; dış çap yaklaşık 33,7 mm
  • DN 32 = 1 1/4 inç; dış çap yaklaşık 42,4 mm
  • DN 40 = 1 1/2 inç; dış çap yaklaşık 48,3 mm
  • DN 50 = 2 inç; dış çap yaklaşık 60,3 mm
  • DN 65 = 2 1/2 inç; dış çap yaklaşık 76,1 mm
  • DN 80 = 3 inç; dış çap yaklaşık 88,9 mm
  • DN 100 = 4 inç; dış çap yaklaşık 114,3 mm
  • DN 125 = 5 inç; dış çap yaklaşık 139,7 mm
  • DN 150 = 6 inç; dış çap yaklaşık 168,3 mm

Sık sorulan “DN 32 kaç inç?” sorusunun cevabı bu listeye göre bir çeyrek inçtir (1 1/4″).

Boru Diş Ölçüleri

Dişli bağlantılarda diş ölçüsü de borunun anma ölçüsüyle adlandırılır. Örneğin yarım inç boru dişi, yarım inçlik çelik borunun dış çapına açılan diştir; dişin dış çapı yaklaşık 21 mm’dir. Bu yüzden cetvelle ölçülen değer, parçanın üzerinde yazan inç değeriyle tutmaz. Tesisatta yaygın olarak silindirik ve konik boru dişleri kullanılır; farklı diş standartları birbirine uymaz.

Siyah Boru Çapları Tablosu / Siyah Boru Nedir?

Siyah boru, yüzeyi kaplanmamış karbon çeliğinden üretilen borudur; adını üzerindeki koyu renkli oksit tabakasından alır. Dikişli ve dikişsiz türleri vardır. Kalorifer tesisatı, doğal gaz hatları, yangın tesisatı, buhar ve basınçlı hava hatlarında kullanılır. Paslanmaya açık olduğu için içme suyunda kullanılmaz; bu amaçla çinko kaplı galvanizli boru tercih edilir.

Siyah boru çapları yukarıdaki DN ve inç tablosuna göre adlandırılır. Aynı anma ölçüsünde dış çap sabittir; borunun hafif, orta ya da ağır seri olmasına göre et kalınlığı ve dolayısıyla iç çap değişir. Örneğin DN 25 bir boruda dış çap yaklaşık 33,7 mm’dir; et kalınlığı arttıkça iç çap küçülür ve basınç dayanımı yükselir.

Plastik Boru Çapları Tablosu / Plastik Boru Nedir?

Plastik boru; PVC, polietilen ve polipropilen gibi malzemelerden üretilen, korozyona uğramayan, hafif ve kolay döşenen boruların genel adıdır. Plastik borularda ölçü, çelik borulardan farklı olarak doğrudan dış çap ile ifade edilir ve milimetre cinsindendir.

  • PVC atık su boruları: Yaygın dış çaplar 50, 70 (ya da 75), 100 (ya da 110), 125, 150 (ya da 160) ve 200 mm’dir. Lavabo hatlarında 50, klozet bağlantılarında 100 ya da 110 mm kullanılır.
  • Polietilen (PE) borular: Dış çapları 20, 25, 32, 40, 50, 63, 75, 90 ve 110 mm olarak devam eder; içme suyu şebekeleri, tarımsal sulama ve doğal gaz dağıtımında kullanılır.

Plastik borularda et kalınlığı basınç sınıfına göre değişir; aynı dış çapta basınç sınıfı yükseldikçe iç çap daralır.

PPRC Boru Çapları Tablosu / PPRC Boru Nedir?

PPRC boru, bir tür polipropilenden üretilen ve ısıtılarak birbirine kaynatılan temiz su borusudur. Binalarda sıcak ve soğuk kullanım suyu tesisatının standart malzemesidir; pas tutmaz, kireç bağlamaya dirençlidir. Sıcak su ve kalorifer hatlarında, ısıyla uzamayı azaltan folyolu ya da cam elyaf takviyeli tipleri kullanılır.

PPRC borular da dış çapla adlandırılır. Çelik boru ölçüleriyle yaklaşık karşılıkları şöyledir:

  • 20 mm PPRC = 1/2 inç
  • 25 mm PPRC = 3/4 inç
  • 32 mm PPRC = 1 inç
  • 40 mm PPRC = 1 1/4 inç
  • 50 mm PPRC = 1 1/2 inç
  • 63 mm PPRC = 2 inç
  • 75 mm PPRC = 2 1/2 inç
  • 90 mm PPRC = 3 inç
  • 110 mm PPRC = 4 inç

Dikkat edilirse 32’lik PPRC boru DN 25’e, yani bir inçe karşılık gelir; DN 32 çelik boruya değil. Karışıklıkların çoğu bu noktada yaşanır. Konutlarda daire içi dağıtımda genellikle 20 ve 25 mm, kolon hatlarında daha büyük çaplar kullanılır.

Pratik İpuçları

  • Malzeme alırken borunun malzemesini ve ölçü sistemini birlikte söyleyin: “yarım inç galvaniz” ya da “20’lik PPRC” gibi.
  • Elinizdeki borunun dış çapını kumpasla ölçüp tabloyla karşılaştırın.
  • Farklı malzemeler arasında geçiş için dişli adaptör parçalar kullanılır.
  • Çap seçimi debi ve basınca göre hesaplanır; küçük çap gürültü ve basınç kaybına yol açar.

Buradaki ölçüler yaygın standart değerlerdir; kesin boyutlar için ilgili standarda ve üreticinin teknik tablosuna bakılmalıdır. Tesisatla ilgili diğer yazımız: güneş enerjisi ile su ısıtma. Daha fazlası Yaşam kategorisinde.

Standart Boru Çapları ve DN Karşılıkları
Yorum Yap

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

orthobymarcie ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!