Halk arasında argon kaynağı olarak da bilinen TIG kaynağı, temiz ve hassas dikişler gerektiğinde ilk akla gelen yöntemdir. Adı, İngilizce “tungsten inert gas” sözcüklerinin baş harflerinden gelir. Bu yöntemde ark, erimeyen bir tungsten elektrot ile iş parçası arasında oluşur; kaynak bölgesi argon gibi soy bir gazla korunur. Dolgu metali gerekiyorsa kaynakçı tarafından ayrı bir çubuk olarak elle eklenir. Bu işlem için kullanılan cihaza TIG kaynak makinesi denir.
Bir TIG sistemi güç kaynağı, torç, tungsten elektrot, gaz tüpü ve regülatörü, şase pensesi ve çoğu zaman akımı çalışırken ayarlamaya yarayan bir ayak pedalından oluşur. Makineler doğru akım (DC) ya da hem alternatif hem doğru akım (AC/DC) verebilen türlerde üretilir. Çelik ve paslanmaz çelik genellikle doğru akımla, alüminyum ve magnezyum gibi yüzeyinde oksit tabakası bulunan metaller ise alternatif akımla kaynatılır.
Tig Kaynağı Nasıl Yapılır?
- Yüzeyi temizleyin: TIG kaynağı kire karşı çok duyarlıdır. Pas, yağ, boya ve oksit tabakası tümüyle giderilmelidir.
- Tungsteni hazırlayın: Elektrodun ucu, malzemeye ve akım türüne uygun biçimde taşlanır. Uç biçimi arkın odaklanmasını belirler.
- Gazı ve akımı ayarlayın: Gaz debisi regülatörden ayarlanır; akım malzemenin türüne ve kalınlığına göre seçilir.
- Şaseyi bağlayın: Şase pensesi temiz bir noktaya sıkıca takılır.
- Arkı başlatın: Torç iş parçasına yakın tutulur ve ark başlatılır. Yüksek frekanslı başlatma özelliği olan makinelerde elektrot parçaya değdirilmez.
- Banyoyu oluşturun ve ilerleyin: Erimiş metal havuzu oluştuktan sonra torç sabit hızla ilerletilir; dolgu çubuğu havuzun ön kenarına düzenli aralıklarla daldırılır.
- Bitişte gazı kesmeyin: Ark söndükten sonra torç birkaç saniye yerinde tutulur; böylece sıcak dikiş ve elektrot gazın korumasında soğur.
TIG kaynağı püf noktaları
- Temizlik her şeydir: Dolgu çubuğunu da silin; kirli çubuk gözenek yapar.
- Tungsteni banyoya değdirmeyin: Değerse elektrot kirlenir, ark bozulur; ucu yeniden taşlamak gerekir.
- Ark boyunu kısa ve sabit tutun: Uzun ark ısıyı dağıtır ve korumayı zayıflatır.
- Torç açısına dikkat edin: Torç ilerleme yönünün tersine hafifçe yatırılır; dolgu çubuğu ise alçak bir açıyla önden verilir.
- Dolgu çubuğunun ucunu gaz korumasından çıkarmayın: Sıcak uç havayla temas ederse oksitlenir.
- Isı girdisini denetleyin: İnce malzemede düşük akım ve hızlı ilerleme çarpılmayı azaltır; pedal kullanmak bu denetimi kolaylaştırır.
- Hava akımından kaçının: Rüzgâr koruyucu gazı dağıtır; açık havada perdeleme yapılmalıdır.
- Sabırlı olun: İki elin ve çoğu zaman ayağın eş zamanlı kullanıldığı bu yöntem, düzenli alıştırmayla gelişir.
Tig Kaynağı Uygulanan Alanlar Nelerdir?
- Paslanmaz çelik imalatı: Gıda, süt ve ilaç sanayisindeki tanklar, borular ve ekipmanlar
- Alüminyum işleri: Tekne ve yat parçaları, kasalar, radyatörler, bisiklet kadroları
- Boru kaynakları: Enerji ve kimya tesislerinde özellikle kök pasolar
- Havacılık ve uzay: İnce cidarlı, yüksek nitelik isteyen parçalar
- Otomotiv ve motor sporları: Egzoz sistemleri, emme manifoldları, özel şasi parçaları
- Tıbbi cihaz ve laboratuvar ekipmanı
- Mutfak ekipmanları, dekoratif korkuluklar ve metal mobilyalar
- Kalıp ve hassas parça onarımları
- Sanatsal metal işleri ve heykel
TIG kaynağının üstün yanı; sıçrama ve cüruf oluşturmaması, ince malzemelerde bile denetimli çalışmaya olanak tanıması ve göze hoş görünen dikişler vermesidir. Buna karşılık diğer yöntemlere göre daha yavaştır ve daha fazla beceri ister; bu nedenle kalın parçaların seri üretiminde genellikle başka yöntemler tercih edilir.
Çalışırken uygun koyulukta kaynak maskesi, eldiven ve koruyucu giysi kullanılmalı, ortam havalandırılmalı, gaz tüpleri sabitlenmelidir. Elektrik bağlantıları yetkili elektrikçiye bırakılmalıdır. Diğer yöntemler için gazaltı kaynak makinesi nedir ve tozaltı kaynağı nedir yazılarımıza, şase bağlantısı için şase pensesi ne işe yarar yazımıza göz atabilirsiniz.
