Ay sonunda maaş bordrosu hazırlanırken muhasebecinin ilk istediği belge puantajdır. Kim kaç gün çalıştı, kim izinliydi, kim fazla mesai yaptı? Bu soruların cevabı puantaj kayıtlarında yer alır. Peki puantaj nedir ve nasıl tutulur? Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; uygulamaya ilişkin konularda mali müşavirinize ya da iş hukuku uzmanına danışın.
Puantaj ve Puantaj Cetveli Nedir?
Puantaj, çalışanların işe devam durumunun, çalışma sürelerinin ve izinlerinin gün gün kaydedilmesidir. Sözcük Fransızca kökenlidir ve işaretleme anlamına gelir. Bu kayıtların tutulduğu çizelgeye puantaj cetveli denir. Cetvelde satırlarda çalışanlar, sütunlarda ayın günleri bulunur; her hücreye o günün durumu kısaltmalarla işlenir.
Puantaj Kayıtları Neden Tutulur?
- Ücret, fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ödemelerinin doğru hesaplanması için bordroya temel oluşturur.
- Sosyal güvenlik bildirimlerinde prim gün sayısının ve eksik gün nedenlerinin belirlenmesini sağlar.
- Yıllık izin, rapor ve mazeret izinlerinin takibini kolaylaştırır.
- İşçi ile işveren arasında çıkabilecek uyuşmazlıklarda ve denetimlerde belge niteliği taşır.
- Devamsızlık ve iş gücü maliyetlerinin analiz edilmesine olanak verir.
İşverenler çalışma sürelerini belgelemekle yükümlüdür ve bu kayıtların belirli bir süre saklanması gerekir; saklama süresi ve biçim koşulları için güncel mevzuatı ya da danışmanınızı esas alın.
Cetvelde Kullanılan Kısaltmalar
Her işletme kendi kodlarını belirleyebilir; yaygın kullanılan örnekler şunlardır:
- X ya da Ç: Çalışılan gün
- HT: Hafta tatili
- RT ya da GT: Resmî ya da genel tatil
- Yİ: Yıllık ücretli izin
- R: Raporlu (istirahatli)
- Üİ: Ücretli izin
- ÜZ: Ücretsiz izin
- D: Devamsızlık
- FM: Fazla mesai (saat olarak)
Kodların anlamı cetvelin altında açıklanmalıdır.
Günlük ve Aylık Puantaj Nedir?
- Günlük puantaj: Çalışanın o gün işe gelip gelmediğinin, giriş ve çıkış saatlerinin, mola ve fazla çalışma süresinin kaydıdır. Şantiye, fabrika ve vardiyalı iş yerlerinde her gün ustabaşı, formen ya da personel sorumlusu tarafından tutulur; turnike ve kart okuyucu sistemleri bu kaydı otomatik üretir. Saat ücretiyle çalışan ve günlük yevmiye alan çalışanlarda ödeme doğrudan bu kayda dayanır.
- Aylık puantaj: Günlük kayıtların bir ay için toplanmış hâlidir. Çalışılan gün, hafta tatili, izin, rapor, devamsızlık ve fazla mesai toplamlarını gösterir; bordro bu özet üzerinden hazırlanır.
Kısacası günlük puantaj ham veridir, aylık puantaj ise bordroya giden özettir.
Puantaj Cetveli Nasıl Oluşturulur?
- Başlık bilgilerini yazın: İş yerinin unvanı, varsa şube ya da bölüm adı, ait olduğu ay ve yıl.
- Çalışan listesini oluşturun: Sıra numarası, ad soyad, kimlik ya da sicil numarası, görev ve işe giriş tarihi. Ay içinde işe giren ya da ayrılanların tarihlerini belirtin.
- Gün sütunlarını açın: Ayın gün sayısı kadar sütun ekleyin; hafta tatili ve resmî tatil günlerini renklendirmek okumayı kolaylaştırır.
- Kodları belirleyin: Kullanacağınız kısaltmaları tanımlayın ve tüm cetvelde aynı biçimde uygulayın.
- Günlük işleyin: Her günün durumunu gecikmeden kaydedin. Ay sonunda hafızadan doldurulan cetveller hataya açıktır.
- Fazla mesaiyi ayrı yazın: Saat olarak, ilgili günün altına ya da ayrı bir satıra.
- Toplam sütunlarını ekleyin: Çalışılan gün, hafta tatili, genel tatil, izin, rapor, ücretsiz izin, devamsızlık ve fazla mesai toplamları.
- Kontrol edin: Her çalışanın gün toplamı, ayın gün sayısıyla tutmalıdır. İzin formları ve sağlık raporlarıyla karşılaştırın.
- Onaylatın: Cetveli hazırlayan ve onaylayan yetkili imzalar; çalışanın da imzasının alınması ileride doğabilecek anlaşmazlıklara karşı önemlidir.
- Saklayın ve muhasebeye iletin.
Puantaj Örneği
Basit bir puantaj örneği şöyle düşünülebilir: Otuz günlük bir ayda bir çalışanın satırında yirmi iki çalışma günü, dört hafta tatili, bir genel tatil, iki gün yıllık izin ve bir gün raporlu görünür; toplam otuz gün eder. Ayrıca ay içinde yapılan fazla mesai saatleri ayrı sütunda toplanır. Muhasebe bu satırdan hareketle prim gününü ve ödenecek tutarı hesaplar.
Hangi Araçlarla Tutulur?
- Basılı form: Küçük iş yerleri ve şantiyelerde hâlâ yaygındır.
- Elektronik tablo: Formüllerle toplamlar otomatik alınır; küçük ekipler için yeterlidir.
- Personel devam kontrol sistemleri: Kart, parmak izi ya da yüz tanıma cihazlarından gelen veriler puantaja otomatik dönüşür. Biyometrik veri işlenmesi kişisel verilerin korunması mevzuatına tabidir; kurulumdan önce hukuki değerlendirme yapılmalıdır.
- Bordro ve insan kaynakları yazılımları: Puantajı bordroyla bütünleşik yürütür; büyük işletmelerde ERP sisteminin insan kaynakları modülünde tutulur. İlgili yazımız ERP uzmanı nedir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Kayıtlar gerçeği yansıtmalıdır; gerçeğe aykırı puantaj hem idari yaptırıma hem de dava riskine yol açar.
- Silinti ve kazıntı yapmayın; düzeltmeleri paraflayın.
- Eksik günlerin nedenini belgeleyin.
- Fazla mesailer için çalışanın onayını ve yasal sınırları gözetin.
İşletmelerde tutulan diğer temel kayıtlar için cari hesap nedir yazımıza, iş hayatı içerikleri için İş Yaşamı kategorimize göz atabilirsiniz.

[…] Personel vardiya, puantaj ve bordro süreçleri bütünleşik yürür; ilgili yazımız puantaj nedir. […]