Ütüyü prize taktığınız anda evin yarısının karanlığa gömülmesi can sıkıcıdır, ama aslında iyi haberdir: koruma sistemi görevini yapmıştır. Sigorta neden atar sorusunun cevabı her zaman aynı yere çıkar: tesisatta kabloyu ya da insanı tehlikeye atan bir durum oluşmuş ve devre kendiliğinden kesilmiştir. Yapılması gereken, sigortayı susturmak değil, nedeni bulmaktır.
Evde Sigorta Neden Atar?
- Aşırı yük: Aynı hatta aynı anda çok fazla güçlü cihaz çalıştırılırsa hattın taşıyabileceği akım aşılır. Ütü, su ısıtıcı, fırın, ısıtıcı ve saç kurutma makinesi en çok akım çeken cihazlardır. Sigorta genellikle birkaç dakika sonra atar.
- Kısa devre: Faz iletkeni nötre ya da toprağa doğrudan temas ederse çok yüksek akım oluşur ve sigorta anında atar. Ezilmiş kablo, gevşek bağlantı ya da cihazın içindeki bir arıza neden olabilir.
- Kaçak akım: Akımın bir kısmı cihaz gövdesine ya da neme doğru sızarsa kaçak akım rölesi devreyi keser. Islanmış priz, su alan çamaşır makinesi rezistansı ve yalıtımı bozulmuş kablolar sık rastlanan kaynaklardır.
- Arızalı cihaz: Belirli bir cihaz takıldığında ya da çalıştırıldığında atıyorsa sorun büyük olasılıkla o cihazdadır.
- Eskimiş tesisat: İnce kesitli, yıpranmış ya da alüminyum kablolu eski tesisatlar günümüz cihazlarının yükünü taşıyamaz.
- Gevşek bağlantılar: Priz, buat ya da panodaki gevşek vidalar ısınmaya ve arka yol açar.
- Yıpranmış sigorta: Çok kez atmış ya da eskimiş sigortalar anma değerinin altında atmaya başlayabilir.
Hangisi Attı?
Panoda yalnızca bir hattın sigortası indiyse sorun o hattadır. Kaçak akım rölesi attıysa tüm ev ya da rölenin koruduğu hatların tamamı kesilir. Ana sigorta ya da sayaç yanındaki kofre sigortası attıysa toplam yük fazladır ya da ana hatta bir sorun vardır.
Sigorta Atması Nasıl Düzeltilir?
Aşağıdaki adımlar pano kapağını sökmeden, yalnızca mandallara dokunarak yapılabilecek güvenli kontrollerdir:
- Elleriniz kuru olsun ve ıslak zeminde durmayın.
- Atan hattaki tüm cihazları kapatın ve fişlerini prizden çekin.
- İnen mandalı önce tam aşağı itin, sonra yukarı kaldırın.
- Sigorta hemen tekrar atıyorsa tesisatta kısa devre ya da kaçak olabilir. Zorlamayın, mandalı elle tutmaya çalışmayın ve bir elektrikçi çağırın.
- Sigorta yerinde kalıyorsa cihazları birer birer takın. Hangi cihazda atıyorsa sorun o cihazdadır; onu kullanmayın ve servise gösterin.
- Hiçbir cihaz tek başına attırmıyor ama birlikte çalışınca atıyorsa sorun aşırı yüktür; cihazları farklı hatlara dağıtın.
Yanık kokusu, kararmış priz, cızırtı sesi, ısınan pano ya da kıvılcım fark ederseniz ana şalteri kapatın ve hemen yetkili bir elektrikçiye haber verin. Pano kapağını açmak, sigorta sökmek ve kablo bağlantısı yapmak ev sahibinin işi değildir.
Şalter Neden Sürekli Atar?
Tek seferlik atma çoğunlukla anlık bir aşırı yüktür. Sürekli tekrarlıyorsa kalıcı bir neden vardır:
- Hat kapasitesinin yetersizliği: Mutfak gibi çok cihazlı alanların tek hattan beslenmesi.
- Nem: Banyo, balkon ve bodrumdaki prizlerde ya da dış aydınlatmada su ve yoğuşma; özellikle yağışlı havalarda atıyorsa akla nem gelmelidir.
- Arızalı ısıtıcı elemanlar: Çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, şofben ve termosifon rezistansları zamanla kaçak yapar.
- Kemirgen ya da tadilat hasarı: Duvara çakılan çivi ya da kemirilmiş kablo.
- Çok sayıda elektronik cihaz: Her cihazın küçük kaçakları toplanarak kaçak akım rölesinin eşiğine yaklaşabilir.
- Yanlış seçilmiş sigorta: Yükün türüne uymayan açma eğrisi ya da düşük anma değeri.
- Ana sigortanın yetersizliği: Eve sonradan klima, elektrikli ocak ya da ani su ısıtıcı eklendiyse bağlantı gücü yetersiz kalabilir.
Şalterin Sürekli Atması Nasıl Önlenir?
- Güçlü cihazları aynı anda ve aynı prizden çalıştırmayın.
- Üçlü priz ve uzatma kablolarına yüksek güçlü cihazları birlikte takmayın.
- Fırın, ocak, klima ve şofben gibi cihazlar için ayrı hat çektirin.
- Kablosu ezilmiş, fişi ısınan ya da gövdesi çarpan cihazları kullanmayın.
- Islak hacimlerde kapaklı, nem korumalı prizler kullandırın.
- Eski tesisatı bir elektrikçiye kontrol ettirin; gerekiyorsa yeniletin.
- Ev için yeterli değilse bağlantı gücünün artırılması için elektrik dağıtım şirketine başvurun.
- Kaçak akım rölesinin test butonuna ayda bir basarak çalıştığını doğrulayın.
Asla Yapılmaması Gerekenler
- Sık atıyor diye daha yüksek amperli sigorta taktırmak; kablo korumasız kalır ve yangın çıkabilir.
- Kaçak akım rölesini iptal etmek ya da köprülemek.
- Mandalı bantlamak, sıkıştırmak ya da elle tutarak yukarıda bırakmak.
- Eski buşonlu sigortalara tel sarmak.
Koruma elemanlarının nasıl çalıştığını öğrenmek için otomatik sigorta nedir ve kaçak akım rölesinin önemi yazılarımıza, diğer içerikler için Yaşam kategorimize göz atabilirsiniz.
