Turkuaz Kart Nedir? Ne İşe Yarar?

Türkiye’de çalışmak isteyen yabancılar için farklı izin türleri bulunuyor. Bunların arasında en ayrıcalıklı olanı, nitelikli yabancı işgücünü ülkeye çekmek amacıyla oluşturulan turkuaz kart uygulamasıdır. Bu yazıda turkuaz kartın ne olduğunu, sahibine hangi hakları sağladığını, kimlerin başvurabileceğini ve sürecin genel hatlarıyla nasıl ilerlediğini anlatıyoruz.

Turkuaz Kart Nedir?

“Turkuaz kart nedir?” sorusunun en kısa yanıtı şudur: belirli niteliklere sahip yabancılara Türkiye’de süresiz çalışma hakkı tanıyan özel bir belgedir. Uygulamanın dayanağı Uluslararası İşgücü Kanunu ve bu kanuna bağlı olarak çıkarılan yönetmeliktir; değerlendirme ve karar yetkisi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndadır.

Kart, ilk olarak bir geçiş süresi kaydıyla verilir. Bu dönemde kart sahibinin faaliyetleri Bakanlık tarafından izlenir; sürenin sonunda bir olumsuzluk yoksa ve başvuru şartları yerine getirilirse geçiş kaydı kaldırılır ve kart süresiz hale gelir. Turkuaz kartın sağladığı başlıca avantajlar şunlardır:

• Sahibi, süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır ve çalışma izni için düzenli aralıklarla yeniden başvurmak zorunda kalmaz.
• Kart, Türkiye’de ikamet etme hakkını da kapsar.
• Kart sahibinin eşine ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına, ikamet izni yerine geçen “turkuaz kart sahibi yakını” belgesi verilir.
• Kart sahipleri, mevzuattaki istisnalar dışında, yabancılara tanınan pek çok haktan daha geniş biçimde yararlanabilir.

Turkuaz kart vatandaşlık anlamına gelmez; seçme ve seçilme, kamu görevine girme gibi haklar kapsam dışındadır.

Turkuaz Kart Kimlere Verilir?

Kart, herkese açık bir çalışma izni değildir; Türkiye’ye katkı sağlayacağı değerlendirilen kişilere yöneliktir. Mevzuatta öne çıkan gruplar şöyle özetlenebilir:

• Yüksek nitelikli işgücü: Eğitim düzeyi, mesleki deneyimi ve uzmanlığı ile öne çıkan kişiler
• Yüksek nitelikli yatırımcılar: Yatırım tutarı, ihracat hacmi ya da sağladığı istihdamla ekonomiye katkı sunanlar
• Bilim insanları ve araştırmacılar: Bilim, sanayi ve teknoloji alanında stratejik kabul edilen çalışmalar yürütenler
• Kültür, sanat ve spor alanında başarılı olanlar: Uluslararası düzeyde tanınan kişiler
• Türkiye’nin tanıtımına katkı sağlayanlar: Ülkenin ve kültürünün uluslararası alanda tanınmasına hizmet edenler

Başvurular, bu ölçütlere dayanan bir puanlama sistemiyle değerlendirilir. Geçici koruma altında bulunan yabancılar ise turkuaz kart kapsamı dışında tutulmuştur. Ölçütlerin ayrıntıları ve aranan belgeler zaman içinde değişebildiğinden güncel bilgi için Bakanlığın duyurularını takip etmek gerekir.

Turkuaz Kart Başvuru Nasıl Yapılır?

“Turkuaz kart nasıl alınır?” diye merak edenler için süreç genel olarak şu adımlardan oluşur:

1. Başvuru yerinin belirlenmesi: Türkiye’de yasal olarak bulunan yabancılar, turkuaz kart başvuru işlemini Bakanlığın çevrim içi sistemi üzerinden yapar. Yurt dışında bulunanlar ise yaşadıkları ülkedeki Türkiye büyükelçiliği ya da başkonsolosluğu aracılığıyla başvurur.
2. Belgelerin hazırlanması: Sistemdeki turkuaz kart başvuru formu doldurulur; pasaport, diploma, mesleki deneyimi gösteren belgeler, yatırım ya da akademik çalışmalara ilişkin kanıtlar gibi evraklar eklenir. Yabancı dildeki belgelerin onaylı çevirisi istenebilir.
3. Değerlendirme: Bakanlık başvuruyu puanlama ölçütlerine göre inceler, gerekli gördüğünde ilgili kurumların görüşünü alır.
4. Sonuç: Başvurusu olumlu bulunanlara geçiş süresi kayıtlı turkuaz kart düzenlenir.
5. Geçiş kaydının kaldırılması: Geçiş süresinin sonuna doğru, mevzuatta belirtilen zaman aralığında başvurularak kartın süresiz hale getirilmesi talep edilir.

Başvuru, yabancının kendisi ya da yetkilendirdiği aracı kurum tarafından yapılabilir. Eksik ya da yanlış belge, sürecin uzamasına veya başvurunun reddine yol açabilir. Ayrıca kart sahibinin faaliyetlerinin beyan edilen niteliklerle uyuşmadığı anlaşılırsa kart iptal edilebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat değişebildiği için başvurudan önce resmi kaynakları incelemeniz ya da yabancılar hukuku alanında çalışan bir avukattan destek almanız yerinde olur. Çalışma hayatıyla ilgili diğer yazılar için iş yaşamı kategorimize, günlük yaşama dair rehberler için yaşam sayfamıza göz atabilirsiniz.