1. Haberler
  2. Yaşam
  3. Priz Nedir?

Priz Nedir?

Duvardaki elektrik prizi
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Günde onlarca kez kullandığımız ama üzerine pek düşünmediğimiz bir tesisat elemanı: priz. Peki priz ne demek? Priz, elektrikli cihazların fişinin takılarak şebekeye bağlandığı, sabit tesisatın son noktasındaki bağlantı elemanıdır. Sözcük Fransızca kökenlidir ve “alma noktası” anlamı taşır.

Priz Ne İşe Yarar?

  • Taşınabilir cihazların tesisata alet kullanmadan, güvenle bağlanıp ayrılmasını sağlar.
  • Faz ve nötr iletkenleri üzerinden cihaza enerji verir.
  • Topraklı prizlerde, cihazın metal gövdesini toprak hattına bağlayarak kaçak durumunda kullanıcıyı korur. Yan yüzeylerdeki metal topraklama kontakları bu işi görür.
  • Çocuk korumalı modellerde, deliklere yabancı cisim sokulmasını engelleyen kapakçıklar bulunur.

Türkiye’de konutlarda kullanılan prizler iki yuvarlak delikli ve yandan topraklamalıdır; şebeke gerilimi 230 volttur ve standart bir priz en fazla 16 amper akım için tasarlanmıştır.

Priz Tesisatları

Priz tesisatları, panodan çıkan ayrı linyeler hâlinde çekilir. Konutlarda priz hatlarında genellikle 2,5 mm² kesitli iletken ve 16 amperlik sigorta kullanılır; bir hatta bağlanabilecek priz sayısı yönetmeliklerle sınırlandırılmıştır. Fırın, bulaşık makinesi, çamaşır makinesi ve klima gibi güçlü cihazlar için ayrı hat çekilmesi doğru uygulamadır. Tüm priz devreleri kaçak akım rölesiyle korunmalıdır; ayrıntılar kaçak akım rölesinin önemi yazımızda.

Priz Çeşitleri

  • Topraklı priz: Standart ev prizi; metal gövdeli tüm cihazlar için zorunludur.
  • Topraksız priz: Eski tesisatlarda görülür; yeni tesisatlarda kullanılmaz.
  • Çocuk korumalı priz: Delikleri iç kapakçıklarla kapalıdır.
  • Kapaklı (nem korumalı) priz: Banyo, balkon ve dış mekânlar için contalı ve yaylı kapaklıdır.
  • USB çıkışlı priz: Üzerinde doğrudan şarj girişi bulunur.
  • Grup priz: Birden fazla prizin tek gövdede toplandığı, kablolu çoklayıcı.
  • Zemin (döşeme) prizi: Ofislerde masa altına, zemine gömülür.
  • Sanayi tipi priz: Yüksek akımlı, tek ve üç fazlı, renk kodlu ve kilitli fiş-priz sistemleri.
  • Zayıf akım prizleri: Data, telefon, anten ve uydu prizleri; enerji değil sinyal taşır.
  • Akıllı priz: Uzaktan açılıp kapanabilir ve enerji tüketimini ölçebilir.

Anahtar Priz Grupları

“Anahtar priz” ifadesi, aydınlatma anahtarları ile prizlerin aynı tasarım serisinden, uyumlu çerçevelerle üretilen ürün ailesini anlatır. İkili, üçlü çerçevelerle anahtar ve priz yan yana ya da alt alta monte edilebilir. Bir seri seçerken mekanizma kalitesine, vidalı ya da yaylı klemens yapısına ve çerçeve seçeneklerine bakılır.

Sıva Altı Priz

Sıva altı priz, mekanizması duvarın içindeki kasaya gömülen, dışarıda yalnızca kapağı ve çerçevesi görünen prizdir. Kablolar duvar içindeki borulardan geçer. Estetik görünümü ve az yer kaplaması nedeniyle konut ve ofislerin standardıdır. Montajı inşaat ya da tadilat aşamasında planlanmalıdır; sonradan eklemek için duvarın kırılması gerekir. Alçıpan duvarlar için özel kasalar kullanılır.

Sıva Üstü Priz

Sıva üstü priz, gövdesiyle birlikte duvar yüzeyine vidalanan prizdir; kablolar yüzeyden, kanal ya da boru içinde gelir. Duvarı kırmadan hızlıca monte edilebilir. Depo, atölye, garaj, bodrum ve şantiye gibi yerlerde, beton ya da taş duvarlarda ve sonradan priz eklenmesi gereken durumlarda tercih edilir. Nemli ve tozlu ortamlar için kapaklı ve contalı, etanj tip modelleri vardır.

Priz Neden Yanar?

Kararmış, erimiş ya da ısınan bir priz ciddi bir uyarıdır. Başlıca nedenler:

  • Aşırı yük: Tek prize çoklayıcıyla birden fazla güçlü cihaz bağlamak.
  • Gevşek bağlantı: Priz arkasındaki klemens vidalarının zamanla gevşemesi; temas direnci artar ve ısı oluşur.
  • Yıpranmış kontaklar: Fişi sıkı tutmayan, bollaşmış yuvalar kıvılcım yapar.
  • Kalitesiz ürün: İnce metal kontaklı, belgesiz prizler ve fişler.
  • İnce kablo: Yüke göre yetersiz kesitli tesisat.
  • Nem: Islak ortamda korumasız priz kullanımı.
  • Yanlış sigorta: Hattı korumayacak kadar büyük seçilmiş sigorta.

Yanık kokusu, ısınma, cızırtı ya da renk değişimi fark ederseniz o prizi kullanmayın, hattın sigortasını indirin ve yetkili bir elektrikçi çağırın. Priz değişimi ve ek priz tesisatı da elektrikçi işidir.

Güvenli Kullanım Önerileri

  • Fişi kablosundan değil gövdesinden tutarak çekin.
  • Islak elle prize dokunmayın.
  • Isıtıcı, ütü ve fırın gibi cihazları çoklu prize değil, doğrudan duvar prizine takın.
  • Küçük çocuk bulunan evlerde çocuk korumalı priz ya da priz kapağı kullanın.
  • Bollaşmış, çatlamış prizleri yeniletin.

Prize takılan kablolar için TTR kablo nedir, sık yaşanan sorunlar için sigorta neden atar yazılarımıza ve Yaşam kategorimize göz atabilirsiniz.

Priz Nedir?
Yorum Yap

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

orthobymarcie ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!