1. Haberler
  2. Yaşam
  3. Termokupl Nedir? Kullanım Alanları

Termokupl Nedir? Kullanım Alanları

Gazlı ocak alevi
Creativity grows when people share freely with each other. To foster that sentiment, artist Lisa Redfern began donating a percentage of her work into the Public Domain in 2012 and continues to do so. Other free art pieces, custom brushes and photographs can be found at http://www.redfern.biz/Free%20Art%20&%20Tools.php Physical prints of her work may be viewed and purchased at http://lisa-redfern.artistwebsites.com/
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Ocağın düğmesini çevirip birkaç saniye basılı tutmanız gerektiğini fark etmişsinizdir; bırakınca alev sönüyorsa sorun çoğu zaman küçük bir metal çubuktadır. Bu parça bir termokupl, yani ısıl çifttir. Aynı prensiple çalışan sensörler, çelik fabrikalarındaki fırınlardan uçak motorlarına kadar sıcaklık ölçümünün en yaygın aracıdır.

Termokupl Nedir?

Termokupl, iki farklı metal telin bir uçtan birleştirilmesiyle oluşan sıcaklık sensörüdür. Birleşme noktası ısındığında, tellerin diğer uçları arasında sıcaklıkla orantılı çok küçük bir elektrik gerilimi oluşur. Bu gerilim ölçülerek sıcaklık hesaplanır. Dışarıdan enerji gerektirmez; ısıyı doğrudan elektrik sinyaline çevirir. Yapısı basit, dayanıklı ve ucuzdur; çok düşük sıcaklıklardan bin derecenin üzerine kadar geniş bir aralıkta çalışabilir.

Termokupl Ne İşe Yarar?

  • Sıcaklık ölçer: Fırın, kazan, motor ve proses hatlarında sıcaklığı izler.
  • Kontrol sağlar: Ölçtüğü değeri kontrol cihazına ileterek ısıtıcının açılıp kapanmasına ya da alarm verilmesine temel oluşturur. Otomasyondaki yeri için PLC nedir yazımıza bakabilirsiniz.
  • Güvenlik görevi görür: Gazlı cihazlarda alevin varlığını denetler; alev sönerse gazı keser.

Ocak Termokuplu Nasıl Çalışır?

Gazlı ocak, fırın, şofben ve kombilerde termokuplun ucu alevin içinde durur. Alev ucu ısıttığında oluşan küçük gerilim, gaz yolundaki manyetik emniyet ventilini açık tutar. Alev rüzgârla ya da taşan yemekle sönerse uç soğur, gerilim kesilir ve ventil kapanarak gaz akışını durdurur. Düğmeyi ilk yakışta birkaç saniye basılı tutmanızın nedeni, termokuplun ısınıp yeterli gerilimi üretmesini beklemektir.

Termokupl Nerelerde Kullanılır?

Termokupl kullanım alanları oldukça geniştir:

  • Ev cihazları: Ocak, fırın, şofben, kombi ve gazlı sobaların alev emniyet sistemleri
  • Metal sanayisi: Ergitme, ısıl işlem ve tavlama fırınları
  • Cam, seramik ve çimento üretimi: Yüksek sıcaklıklı fırınlar
  • Plastik işleme: Enjeksiyon ve ekstrüzyon makinelerinin kovan ve kalıp sıcaklıkları
  • Enerji santralleri: Kazan, türbin ve baca gazı ölçümleri
  • Petrokimya ve kimya tesisleri: Reaktör ve boru hattı sıcaklıkları
  • Gıda sanayisi: Fırın, pişirme ve pastörizasyon hatları
  • Otomotiv ve havacılık: Egzoz gazı ve motor sıcaklıkları
  • Laboratuvarlar: Deney ve kalibrasyon ölçümleri
  • İklimlendirme sistemleri ve endüstriyel kazanlar

Termokupl Çeşitleri Nelerdir?

Termokupl çeşitleri, kullanılan metal çiftine göre harflerle adlandırılır. Her tipin ölçüm aralığı ve dayanımı farklıdır:

  • K tipi: Nikel alaşımlıdır; geniş ölçüm aralığı ve uygun fiyatıyla sanayide en yaygın kullanılan tiptir.
  • J tipi: Demir içerir; orta sıcaklıklarda, özellikle plastik makinelerinde tercih edilir. Nemli ortamda paslanabilir.
  • T tipi: Bakır içerir; düşük sıcaklıklar ve soğutma uygulamaları için uygundur.
  • E tipi: Ürettiği sinyal yüksektir; düşük sıcaklıklarda hassas ölçüm sağlar.
  • N tipi: Yüksek sıcaklıkta K tipine göre daha kararlıdır.
  • S, R ve B tipleri: Platin alaşımlıdır; çok yüksek sıcaklıklarda, cam ve çelik sanayisi ile laboratuvarlarda kullanılır. Pahalıdır.

Yapısına Göre

  • Çıplak telli: Hızlı tepki verir, korumasızdır.
  • Mineral yalıtımlı (kılıflı): Metal kılıf içindedir; bükülebilir ve dayanıklıdır.
  • Koruyucu tüplü ve başlıklı: Fırın ve proses hatları için seramik ya da metal tüplüdür.
  • Yüzey ve bayonet tipleri: Makine gövdelerine temasla ölçüm yapar.
  • Gazlı cihaz termokuplları: Bakır borulu, somunlu ya da soketli emniyet elemanları; cihazın marka ve modeline göre boy ve bağlantı tipi değişir.

Termokupl Sağlamlık Kontrolü Nasıl Yapılır?

Arıza Belirtileri

  • Ocakta düğme bırakıldığında alevin sönmesi
  • Düğmeyi olağandan çok daha uzun süre basılı tutma gereği
  • Endüstriyel sistemlerde tutarsız, sıçrayan ya da hiç gelmeyen sıcaklık değeri

Gözle Kontrol

  • Ucun alevin içinde kalıp kalmadığına bakın; yerinden oynamış olabilir.
  • Uçta kurum, yağ ya da taşan yemek kalıntısı varsa cihaz soğukken yumuşak bir bezle temizleyin.
  • Kabloda ezilme, kırılma ya da yanık olup olmadığını inceleyin.

Ölçümle Kontrol

Teknik servis, multimetrenin milivolt kademesiyle ölçüm yapar: termokuplun ucu ısıtılırken diğer uçtan okunan gerilim, üreticinin belirttiği değere ulaşmalıdır. Ev tipi alev emniyet termokupllarında bu değer genellikle onlarca milivolt düzeyindedir; ölçüm sıfıra yakınsa ya da çok düşükse parça arızalıdır. Endüstriyel termokupllarda ayrıca süreklilik ölçümü yapılır ve sensör, bilinen bir sıcaklık kaynağıyla ya da referans bir sensörle karşılaştırılarak kalibre edilir.

Güvenlik Uyarısı

Termokupl, gazlı cihazlarda bir emniyet elemanıdır. Parçayı iptal etmek, köprülemek ya da cihazı emniyetsiz çalıştırmak gaz kaçağı ve patlama riski yaratır. Gaz bağlantısına dokunan sökme, takma ve değiştirme işlemlerini yetkili servise bırakın; gaz kokusu aldığınızda cihazı kullanmayın, ortamı havalandırın ve gaz dağıtım şirketinin acil hattını arayın.

Endüstriyel sensörlerle ilgili diğer yazılarımız: fiber optik sensör nedir. Daha fazlası Yaşam kategorisinde.

Termokupl Nedir? Kullanım Alanları
Yorum Yap

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

orthobymarcie ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!